ỨNG DỤNG HOẠ TIẾT TRANG TRÍ TRÊN ĐIỆN KIẾN TRUNG VÀO DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Đề tài lần đầu khai thác có hệ thống giá trị nghệ thuật của các họa tiết trang trí trên Điện Kiến Trung để vận dụng vào dạy học môn Mĩ thuật ở trường phổ thông. Nội dung di sản không chỉ được giới thiệu ở mức độ nhận biết mà còn được chuyển hóa thành nguồn học liệu trực quan và chất liệu sáng tạo cho học sinh. Tính sáng tạo của đề tài thể hiện ở việc kết hợp giáo dục di sản với dạy học trải nghiệm, dạy học dự án và mĩ thuật ứng dụng; tổ chức cho học sinh thực hiện quy trình từ quan sát, phân tích, cách điệu họa tiết đến thiết kế sản phẩm như bìa sổ, quạt, túi, áo, nón lá hoặc tranh trang trí. Đề tài góp phần chuyển hoạt động học từ tiếp thu thụ động sang khám phá và sáng tạo, đồng thời hình thành cho học sinh năng lực thẩm mĩ, khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn và ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa Huế. Tôi xin cam đoan đề tài môn Mỹ thuật: “Ứng dụng nghệ thuật trang trí trên Điện Kiến Trung vào dạy học môn Mỹ thuật ở trường phổ thông” là công trình nghiên cứu của chúng tôi. Các thông tin, số liệu, kết quả nêu trong đề tài hoàn toàn trung thực.

Đề tài có tính khả thi, dễ triển khai, chi phí thấp và phù hợp với đặc trưng môn Mĩ thuật ở trường phổ thông. Nội dung có thể áp dụng ở nhiều khối lớp, nhiều chủ đề và nhiều hình thức tổ chức dạy học khác nhau. Việc vận dụng họa tiết điện Kiến Trung không chỉ góp phần nâng cao hứng thú, năng lực thẩm mĩ và khả năng sáng tạo của học sinh mà còn tăng cường sự gắn kết giữa nhà trường với văn hóa địa phương. Qua đó, học sinh được tiếp cận di sản bằng hoạt động thực hành cụ thể, từng bước hình thành ý thức trân trọng, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc. Với quy trình rõ ràng, học liệu dễ xây dựng và khả năng điều chỉnh linh hoạt, đề tài có thể được áp dụng ổn định trong nhà trường, đồng thời có khả năng phổ biến và nhân rộng trong dạy học Mĩ thuật ở cấp THCS. Một số tác phẩm ứng dụng của các em trong CLB Mĩ thuật cho các em khuyết tật đã tham gia triển lãm tại Nhật Bản. Chúng tôi mong muốn đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho giáo viên dạy môn Mỹ thuật bậc phổ thông và giáo viên trường chuyên nghiệp, bên cạnh đó các hoạ tiết từng bước đưa vào ứng dụng trên các sản phẩm lưu niệm, nhằm quảng bá văn hoá, hoạ tiết trên điện Kiến Trung đến với mọi người.

Đề tài có chi phí triển khai thấp, chủ yếu sử dụng nguồn học liệu số, hình ảnh di sản, giấy, màu và các vật liệu sẵn có hoặc tái chế. Giáo viên có thể xây dựng bộ tư liệu dùng chung cho nhiều lớp, nhiều năm học, qua đó tiết kiệm chi phí mua học liệu và thời gian chuẩn bị bài. Sản phẩm của học sinh có thể ứng dụng vào thiết kế đồ dùng học tập, đồ lưu niệm, trang phục, sản phẩm truyền thông và trang trí không gian trường học. Qua đó, đề tài bước đầu hình thành tư duy thiết kế, ý thức sử dụng vật liệu tiết kiệm và khả năng tạo ra sản phẩm có giá trị thẩm mĩ, công năng. Đề tài góp phần nâng cao hứng thú học tập, phát triển năng lực thẩm mĩ, tư duy sáng tạo, khả năng hợp tác và vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh. Thông qua việc tìm hiểu và sáng tạo từ họa tiết điện Kiến Trung, học sinh hiểu sâu hơn về văn hóa Huế, hình thành tình yêu quê hương và ý thức bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Việc đưa di sản địa phương vào nhà trường còn tăng cường sự gắn kết giữa giáo dục với đời sống văn hóa cộng đồng, góp phần quảng bá hình ảnh điện Kiến Trung và di sản Cố đô Huế. Mô hình của đề tài có thể mở rộng sang các công trình, làng nghề và loại hình nghệ thuật truyền thống khác, tạo hiệu ứng tích cực trong giáo dục văn hóa và xây dựng môi trường học đường giàu bản sắc. Đề tài mang lại hiệu quả kinh tế theo hướng tiết kiệm, tận dụng nguồn lực sẵn có và nâng cao giá trị sử dụng của học liệu; đồng thời tạo hiệu quả xã hội rõ nét trong phát triển năng lực học sinh, giáo dục di sản và lan tỏa bản sắc văn hóa địa phương. Đây là giải pháp có tính bền vững, chi phí thấp và khả năng nhân rộng cao trong dạy học Mĩ thuật ở trường phổ thông. Đề tài đã chứng minh được tính tích cực nhiều mặt của việc cho học sinh nghiên cứu vốn cổ mỹ thuật ở địa phương. Với các sản phẩm sáng tạo là bài học của học sinh có sử dụng các yếu tố tạo hình dân gian như màu sắc, hình, nét, bố cục… là bằng chứng khẳng định tính đúng đắn của việc gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Thông qua nghiên cứu này, chúng tôi cũng mong muốn môn M thuật ngày càng được chú trọng đến việc gìn giữ, bảo tồn, ứng dụng và kế thừa vốn cổ dân tộc để gắn với thời đại và phát triển cùng thời đại. Được như vậy, là giáo viên ngoài việc dạy học theo sách giáo khoa còn được mạnh dạn sáng tạo ứng dụng nhiều phương pháp dạy học tích cực để giờ dạy và học có thêm nhiều hứng thú nhằm nâng cao và phát triển toàn diện năng lực cho học sinh.