Tác giả: Trần Nguyễn Khánh Phong
Hội Khoa học lịch sử thành phố Huế
Sáng ngày 29/10/2026 tại Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế đã tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế “Mỹ thuật ứng dụng và Di sản: Từ giá trị truyền thống đến thiết kế đương đại”, đến dự có đông đủ các giảng viên, họa sĩ, nhà điêu khắc Trường Đại học Nghệ thuật Huế, Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, các đại biểu đến từ Thái Lan, Hàn Quốc cùng các nhà nghiên cứu trên địa bàn thành phố Huế…đây là diễn đàn để các nhà quản lý, nhà khoa học, nghệ sĩ, nhà thiết kế và cơ sở đào tạo trong nước, quốc tế trao đối nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm và thảo luận việc bảo tồn, phát huy di sản thông qua mỹ thuật ứng dụng. Hội thảo hưởng đến nhận diện tiềm năng sáng tạo từ nguồn lực di sản, tìm kiếm phương pháp tiếp cận phù hợp và kết nói nghiên cứu với đào tạo, sáng tác, thiết kế và phát triển sản phẩm văn hóa.
Với 117 bài viết đến từ 143 lượt tác giả, mỗi bài viết, mỗi công trình nghiên cứu trong kỷ yếu là một mảnh ghép tạo nên bức tranh di sản phong phú và đa dạng. Nội dung các bài viết cho thấy sự đa dạng trong phương pháp tiếp cận cũng như phạm vi nghiên cứu. Không ít công trình tập trung làm rõ những giá trị nghệ thuật, lịch sử và văn hóa của các loại hình di sản; nhiều nghiên cứu khác lại hưởng đến khả năng ứng dụng trong thực tiễn thiết kế và sáng tạo. Bên cạnh việc đề cao công tác bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, các tác giả cũng quan tâm đến việc đưa di sản vào đời sống bằng những hình thức gần gũi, phù hợp với nhu cầu của cộng đồng. Từ đó, di sản không chỉ được nhìn nhận như một đối tượng lưu giữ, mà còn như một nguồn lực văn hóa có khả năng tạo ra giá trị mới trong bối cảnh phát triển hiện đại.
Hội thảo không chỉ dừng lại ở một diễn đàn trao đổi chuyên môn, mà thực sự đã trở thành nơi gặp gỡ của những quan điểm, những kinh nghiệm và những nỗ lực chung hưởng đến sự phát triển của mỹ thuật ứng dụng gắn với bản sắc văn hóa dân tộc. Giá trị của hội thảo không chỉ nằm ở số lượng các công trình nghiên cứu được công bố, mà còn ở khả năng khơi mở những cách nhìn mới, góp phần định hình những hướng tiếp cận thực tiễn cho công tác nghiên cứu, đào tạo và sáng tạo trong tương lai.
Phát huy di sản cần đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Di sản không chỉ cần được gìn giữ về mặt vật thể, tư liệu hay kỹ thuật truyền thống, mà còn cần được nghiên cứu và trao truyền để tiếp tục hiện diện trong đời sống. Công tác bảo tồn cần gắn với nhu cầu thụ hưởng văn hóa của công chúng; hoạt động khai thác phải có định hướng, dựa trên hiểu biết chuyên môn và tôn trọng giá trị được cộng đồng gìn giữ. Mỹ thuật ứng dụng cần có sự kết nối nghiên cứu di sản với thực tiễn thiết kế và đời sống. Giá trị trong kiến trúc, điêu khắc, hội họa, hoa văn, nghề thủ công, trang phục và nghệ thuật truyền thống có thể gợi mở ý tưởng cho đồ họa, bao bì, thủ công mỹ nghệ, quà tặng văn hóa, thời trang, nội thất và sản phẩm du lịch. Việc vận dụng cần dựa trên tư liệu đáng tin cậy và sự phối hợp giữa người am hiểu di sản với người làm thiết kế; đồng thời chú trọng thẩm mỹ, công năng, chất lượng chế tác, nhu cầu sử dụng và lợi ích cộng đồng.
Giáo sư Trương Quốc Bình phát biểu tại hội thảo
Các phiên thảo luận từng chủ đề diễn ra sôi nổi về các vấn đề:
– Công nghệ số mở ra phương thức mới trong nghiên cứu, lưu trữ và giới thiệu di sản.
– Số hóa tư liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu hình ảnh, mô hình hóa không gian và ứng dụng tương tác số có thể hỗ trợ nghiên cứu, giảng dạy, truyền thông, đồng thời giúp nhà thiết kế tiếp cận tư liệu và thử nghiệm ý tường.
– Với bề dày lịch sử và hệ thống di sản phong phú, Huế là không gian giàu tiềm năng nghiên cứu mối quan hệ giữa di sản và sáng tạo. Di sản kiến trúc, nghệ thuật cung đình, mỹ thuật dân gian và nghề thủ công vừa cung cấp tư liệu nghiên cứu, vừa gợi mở sản phẩm gắn với bản sắc địa phương.
Hội thảo tại Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế tạo điều kiện để các nhà khoa học, giảng viên, nghệ sĩ, nhà thiết kế và đối tác trao đổi về nghiên cứu, đào tạo và hợp tác, qua đó kết nối tri thức chuyên môn với thực tiễn sáng tạo.
Các tham luận và trao đổi tại Hội thảo sẽ làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn của việc phát huy di sản thông qua mỹ thuật ứng dụng; nhận diện cơ hội và yêu cầu trong quá trình chuyển hóa giá trị truyền thống thành ngôn ngữ thiết kế đương đại. Kết quả Hội thảo có thể cung cấp tư liệu cho công tác quản lý, nghiên cứu, đào tạo và sáng tạo, đồng thời khuyến khích hợp tác giữa cơ sở đào tạo, cơ quan văn hóa, doanh nghiệp và cộng đồng. Mục tiêu lâu dài là đề di sản tiếp tục được hiểu biết, trân trọng, trao truyền và phát huy trong đời sống.
