Tác giả: Đinh Tiến Tài
Sáng ngày 17/11/2026, tại thành phố Huế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế (HUSTA) phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Khoa học và Công nghệ, Hiệp hội Du lịch và Hội Nữ trí thức thành phố Huế tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề: “Phát triển nông sản đặc trưng cho chuỗi giá trị từ sản xuất nông nghiệp đến du lịch”. Hội thảo đã tiếp nhận 38 báo cáo tham luận từ hơn 100 nhà khoa học và thu hút sự tham gia hơn 120 đại biểu các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và hợp tác xã.
Hội thảo vinh dự đón tiếp bà Nguyễn Thị Ái Vân – Ủy viên Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế; TS. Hồ Thắng – Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy Huế; Ông Đinh Mạnh Thắng – Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố Huế; PGS.TS. Đỗ Thị Xuân Dung – Phó Giám đốc Đại học Huế; TS. Nguyễn Thị Thu Hương – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; ThS. Nguyễn Dương Anh – Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ; đại diện các sở, ban, ngành; các hội thành viên và đơn vị trực thuộc Liên hiệp Hội.
Hội thảo là diễn đàn khoa học nhằm trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất các giải pháp phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp – du lịch, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế bản địa và thúc đẩy chuyển đổi xanh tại thành phố Huế cũng như các địa phương khác trong cả nước.
1. BỐI CẢNH THỰC TIỄN: DỊCH CHUYỂN TỪ SẢN XUẤT ĐƠN THUẦN SANG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP ĐA GIÁ TRỊ
Trong xu thế biến đổi khí hậu toàn cầu, dịch chuyển chuỗi cung ứng và yêu cầu ngày càng cao về tiêu dùng xanh, tư duy phát triển nông nghiệp tại Việt Nam nói chung và khu vực miền Trung – Tây Nguyên nói riêng đang đứng trước bước ngoặt mang tính chiến lược. Định hướng phát triển đang chuyển dịch từ “sản xuất nông nghiệp đơn thuần” sang “kinh tế nông nghiệp đa giá trị”, nơi nông nghiệp gắn kết chặt chẽ với công nghiệp chế biến, thương mại và dịch vụ du lịch.
Phát biểu khai mạc và báo cáo đề dẫn tại hội thảo, TS. Hồ Đắc Thái Hoàng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế, Trưởng Ban Tổ chức hội thảo – nhấn mạnh rằng nông sản đặc trưng địa phương chính là hạt nhân kết nối chuỗi giá trị từ cánh đồng, nông trại đến các trải nghiệm du lịch di sản văn hóa, du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Việc khai thác hợp lý và khoa học nguồn tài nguyên bản địa không chỉ giúp nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh cho nông sản, mà còn bảo tồn tri thức truyền thống, đa dạng hóa sinh kế và tạo nền tảng phát triển bền vững cho cộng đồng địa phương.
Hình 2. TS. Hồ Đắc Thái Hoàng phát biểu khai mạc hội thảo
2. QUY MÔ NGHIÊN CỨU VÀ DIỄN BIẾN HỘI THẢO: DIỄN ĐÀN HỌC THUẬT ĐA CHIỀU VÀ CHUYÊN SÂU
Hội thảo ghi nhận sự đóng góp tri thức ấn tượng với 38 bài báo cáo tham luận công phu đến từ hơn 100 tác giả và đồng tác giả. Sự đồng hành của lực lượng nghiên cứu từ các Viện nghiên cứu đầu ngành như Viện Lúa Đồng bằng sông Cửu Long, Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế (IRRI), Viện Lâm nghiệp và Phát triển bền vững (Đại học Thái Nguyên), Viện Công nghệ sinh học (Đại học Huế), Viện Phát triển Kinh tế – Xã hội Đà Nẵng; các cơ sở giáo dục đại học uy tín trong và ngoài nước như Đại học Nông Lâm Huế, Đại học Du lịch Huế, Đại học Kinh tế Đà Nẵng, Đại học Đông Á, Đại học Tây Nguyên, Đại học Ritsumeikan (Nhật Bản), Đại học Ghent (Bỉ), Đại học Mahasarakham (Thái Lan); cùng hệ thống doanh nghiệp và hợp tác xã như Công ty Hữu cơ Huế Việt, Baka Farm Gia Lai, Ecohost, HTX Bao La, HTX Hòa Bắc… đã tạo nên một bức tranh toàn diện về lý luận khoa học và thực tiễn
Chương trình hội thảo được thiết kế khoa học với phiên toàn thể và hai phiên chuyên đề diễn ra song song:
- Phiên 1. Phiên khai mạc và toàn thể: Tập trung thảo luận khung lý luận, cơ sở khoa học, đánh giá tổng quan bối cảnh kinh tế và định hướng chính sách tích hợp nông nghiệp với du lịch.
- Phiên 2: Quản lý tài nguyên, ứng dụng khoa học công nghệ và thương mại hóa nông sản đặc trưng trong phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp – du lịch thích ứng với biến đổi khí hậu
- Phiên 3 Từ nông sản đặc trưng đến sản phẩm du lịch, các mô hình liên kết nông nghiệp – du lịch và phát triển cộng đồng.
Hình 3. TS. Hồ Thắng trình bày tham luận tại hội thảo
Hình 4. Ông Đinh Mạnh Thắng phát biểu tại hội thảo
3. BA ĐỊNH HƯỚNG TRỌNG TÂM THÚC ĐẨY CHUỖI GIÁ TRỊ NÔNG NGHIỆP – DU LỊCH
Các báo cáo tham luận và các ý kiến trao đổi tại hội thảo đã đề xuất ba nhóm định hướng quan trọng có ý nghĩa đối với phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp – du lịch trong giai đoạn tới.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế, xây dựng thương hiệu và tăng cường liên kết các chủ thể trong chuỗi giá trị.
Nhiều nghiên cứu đã phân tích kinh nghiệm quốc tế trong phát triển sản phẩm đặc trưng, tiêu biểu là mô hình OVOP của Nhật Bản và OTOP của Thái Lan, qua đó gợi mở giải pháp phát triển chương trình OCOP gắn với khai thác tri thức bản địa và du lịch. Các tham luận cũng nhấn mạnh vai trò của bảo hộ chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể và xây dựng thương hiệu đối với các sản phẩm đặc trưng của Huế như bưởi thanh trà, thảo dược di sản.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện chính sách khuyến khích canh tác bền vững, nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã và phát huy cơ chế liên kết “4 nhà” (Nhà nước – Nhà khoa học – Doanh nghiệp – Nhà nông) được xác định là những điều kiện quan trọng để hình thành chuỗi giá trị ổn định, hiệu quả và có khả năng cạnh tranh. Vai trò kết nối tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo của đội ngũ trí thức, trong đó có lực lượng nữ trí thức, cũng được đề cập như một nguồn lực cần phát huy.
Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới mô hình trải nghiệm du lịch.
Các báo cáo đã giới thiệu nhiều giải pháp có khả năng ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn sản xuất và phát triển sản phẩm. Nổi bật là nghiên cứu bảo tồn nguồn gen cây trồng thông qua mô hình “Vũ trụ các loài dưa” (CucurbitVerse), kết hợp không gian lưu giữ nguồn gen với du lịch học tập; công nghệ nhân giống in-vitro cây Tràm gió đạt chứng nhận FSC; ứng dụng chỉ thị phân tử trong chọn lọc dòng bò Vàng A Lưới chất lượng cao.
Trong lĩnh vực chế biến và gia tăng giá trị nông sản, các nghiên cứu đã đề xuất phát triển tinh dầu tràm Chân Mây – Lăng Cô gắn với du lịch chăm sóc sức khỏe; khai thác giá trị sen trắng Hồ Tịnh Tâm theo hướng nông nghiệp tuần hoàn, phát triển các sản phẩm trà sen, thực phẩm và quà tặng; đồng thời nghiên cứu công nghệ chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị cây dừa Việt Nam.
Đặc biệt, ứng dụng dữ liệu địa không gian GIS/WebGIS, viễn thám, IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và mã QR trong quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc được xem là hướng đi quan trọng. Việc xây dựng “hộ chiếu số” cho từng lô sản phẩm sẽ góp phần minh bạch thông tin, nâng cao niềm tin của người tiêu dùng và tạo điều kiện để nông sản đặc trưng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng du lịch.
Một nội dung đáng chú ý khác là phát triển các mô hình du lịch trải nghiệm dựa trên sự kết hợp giữa nông sản, làng nghề, cảnh quan và văn hóa cộng đồng. Các nghiên cứu về du lịch nông nghiệp tại làng cổ Phước Tích, du lịch trải nghiệm tại Hợp tác xã Mây tre đan Bao La, không gian văn hóa Sen Hồ Tịnh Tâm, chuỗi cung ứng cỏ bàng Phong Dinh, mật ong và cà phê đặc sản A Lưới, du lịch học tập cộng đồng Cơ Tu tại HTX Hòa Bắc (Đà Nẵng) và nông sản gạo rẫy Trường Sơn đã cho thấy tiềm năng đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Thứ ba, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải và sử dụng bền vững tài nguyên
Thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái là nội dung xuyên suốt trong nhiều báo cáo tham luận. Các nghiên cứu đã giới thiệu mô hình tuần hoàn lúa – rơm kết hợp ủ compost cơ giới hóa nhằm giảm phát thải khí nhà kính; quy trình chăn nuôi an toàn sinh học tuần hoàn ba vòng, sử dụng chế phẩm vi sinh thay thế kháng sinh; và mô hình “Net Zero Tour” kết nối nông nghiệp, du lịch và môi trường.
Trong lĩnh vực lâm nghiệp, nghiên cứu phát triển cây dược liệu và lâm sản ngoài gỗ dưới tán rừng được đề xuất như một hướng đa dạng hóa sinh kế, nâng cao giá trị hệ sinh thái và giảm sự phụ thuộc vào các mô hình độc canh keo, bạch đàn. Các nghiên cứu về giống lạc chịu hạn TL03, TL04 và đề xuất Trục Văn hóa – Thảo dược thành phố Huế cũng mở ra những hướng tiếp cận mới trong kết hợp tài nguyên sinh thái, tri thức y học cổ truyền và phát triển du lịch. Những kết quả này cho thấy phát triển nông nghiệp – du lịch cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, bảo vệ tài nguyên, giảm phát thải và duy trì các giá trị văn hóa, sinh thái bản địa
4. KẾT LUẬN
Hội thảo khoa học “Phát triển nông sản đặc trưng cho chuỗi giá trị từ sản xuất nông nghiệp đến du lịch” đã tạo dựng một diễn đàn trao đổi học thuật và thực tiễn có ý nghĩa, với sự tham gia của đông đảo nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp. Các báo cáo tham luận cùng các ý kiến thảo luận đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất giải pháp có giá trị tham khảo đối với quá trình hoạch định chính sách và tổ chức triển khai các mô hình phát triển tại địa phương.
Thông điệp xuyên suốt của hội thảo là cần chuyển từ tư duy phát triển nông sản theo hướng sản xuất và tiêu thụ riêng lẻ sang tiếp cận phát triển chuỗi giá trị tích hợp, trong đó nông nghiệp, chế biến, thương mại, du lịch, văn hóa và bảo vệ môi trường có mối quan hệ tương hỗ. Nông sản đặc trưng không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn là phương tiện kết nối các giá trị sinh thái, văn hóa, tri thức bản địa và trải nghiệm cộng đồng.
Đối với thành phố Huế, đây là hướng tiếp cận có nhiều triển vọng trong việc phát huy lợi thế về di sản văn hóa, cảnh quan sinh thái, làng nghề truyền thống, tài nguyên nông nghiệp và bản sắc cộng đồng. Việc kết nối những nguồn lực này với khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ góp phần hình thành các sản phẩm du lịch có chiều sâu, nâng cao giá trị nông sản và mở rộng cơ hội sinh kế cho người dân.
Kết quả hội thảo sẽ được tổng hợp thành báo cáo gửi đến UBND thành phố Huế và các sở, ban, ngành liên quan, làm cơ sở tham khảo trong nghiên cứu, xây dựng và triển khai các chính sách phát triển.









