Lịch sử – văn hóa Huế từ góc nhìn nữ giới (qua tác phẩm của các nhà văn nữ đầu thế kỉ XXI)

Thứ nhất, tính mới trong nhận diện, giải mã diễn ngôn lịch sử - văn hóa từ điểm nhìn giới: Hầu hết các công trình nghiên cứu trước đây về văn học đề tài lịch sử thường chỉ tiếp cận các sự kiện lịch sử gắn liền với các vĩ nhân, đặt trong bối cảnh văn hóa xã hội nam quyền, nơi phụ nữ thường vắng bóng trong các câu chuyện trọng đại của dân tộc. Các sự kiện lịch sử gắn liền với triều Nguyễn, với văn hóa Huế, cũng ít được chú ý trong những diễn giải hoặc quá quan tâm đến tính hư cấu của văn học, hoặc quá tập trung vào tính xác thực của lịch sử ở những công trình nghiên cứu trước. Đề tài này tiên phong giải mã lịch sử - văn hóa Huế từ “lối viết nữ” và lăng kính “giới” của các nhà văn nữ đầu thế kỷ XXI. Điểm mới cốt lõi là từ việc nhận diện một diễn ngôn lịch sử “khác” (nơi lịch sử không còn là những mốc thời gian gắn với các triều đại, các sự kiện khô khan, mà được mềm hóa bởi thế giới tâm hồn gắn với trải nghiệm của những người phụ nữ), đề tài đã làm sống dậy những giá trị lịch sử - văn hóa Huế, thông qua những câu chuyện được kể lại từ góc nhìn nữ giới. Đây là bước dịch chuyển quan trọng từ nghiên cứu văn học thuần túy sang hướng nghiên cứu liên ngành nhằm đọc sâu hơn các tác phẩm văn học, từ đó có những ứng dụng thiết thực hơn vào đời sống thực tiễn. Thứ hai, tính sáng tạo trong phương pháp tiếp cận liên ngành và ứng dụng vào thực tiễn giáo dục địa phương: Trong bối cảnh thực hiện chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực; giáo dục văn hóa, văn học địa phương cho người học là một hoạt động được đặc biệt quan tâm. Tuy vậy, ở nhiều trường học trên địa bàn thành phố Huế, nguồn học liệu về văn hóa, văn học, lịch sử vẫn chưa thật sự phong phú. Đề tài, trong một chừng mực nhất định, có thể hỗ trợ thêm cho người dạy, người học, giúp họ có nhiều lựa chọn để tiếp cận sâu sắc hơn các kiến thức đa dạng về lịch sử - văn hóa Huế thông qua các tài liệu học tập, các chuyên đề được xây dựng từ những kết quả nghiên cứu của đề tài. Tính sáng tạo của đề tài thể hiện ở việc có thể biến những hư cấu tự sự lịch sử thành “học liệu mở”, giúp học sinh không chỉ tiếp thu tri thức lịch sử - văn hóa Huế một cách tự nhiên mà còn được giáo dục về giá trị nhân văn và tinh thần bình đẳng giới. Thứ ba, tính sáng tạo trong việc hình dung cách thức hỗ trợ quảng bá, phát triển kinh tế di sản và du lịch văn hóa địa phương: Không dừng lại phạm vi nghiên cứu hàn lâm, đề tài mở ra hướng kết nối nghiên cứu văn học với ngành công nghiệp văn hóa tại địa phương, quảng bá và khẳng định các giá trị lịch sử, văn hóa của di sản Huế. Bằng cách khai thác các câu chuyện lịch sử giàu tính nữ và chiều sâu văn hóa Huế trong sáng tác của các nhà văn nữ, đề tài có thể được ứng dụng đề xuất mô hình chuyển hóa văn học thành các kịch bản thuyết minh du lịch hay các tour trải nghiệm, các sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc Huế. Sự kết hợp giữa văn học và du lịch di sản hoàn toàn có thể biến “di sản trên trang sách” thành “trải nghiệm văn hóa sống” của con người hiện đại, góp phần mở ra những hướng khai thác du lịch mới, nâng cao giá trị thương hiệu của văn hóa Huế đối với du khách trong và ngoài nước.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có khả năng áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, đặc biệt là giảng dạy, giáo dục địa phương, nghiên cứu văn học, văn hóa và hoạt động quảng bá di sản Huế. Với cách tiếp cận liên ngành giữa văn học, sử học, văn hóa học và nghiên cứu giới, đề tài không chỉ góp phần bổ sung một hướng nghiên cứu mới về lịch sử - văn hóa Huế mà còn mở ra khả năng chuyển hóa các kết quả nghiên cứu thành nguồn tri thức phục vụ thực tiễn. Trong lĩnh vực giáo dục, kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo trong quá trình xây dựng và tổ chức các chuyên đề về văn hóa, văn học và lịch sử địa phương theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Đây cũng là nguồn tư liệu hữu ích đối với giáo viên, học sinh và sinh viên trong quá trình dạy học, học tập và nghiên cứu về văn hóa Huế. Trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đề tài góp phần gợi mở một hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu văn học đề tài lịch sử thông qua lăng kính giới. Phương pháp tiếp cận liên ngành được vận dụng trong nghiên cứu có thể được tham khảo để triển khai các công trình nghiên cứu về văn học lịch sử, văn học vùng miền hoặc nghiên cứu di sản văn hóa ở những địa phương khác. Từ trường hợp Huế, đề tài góp phần khẳng định khả năng kết nối giữa nghiên cứu văn học với sử học, văn hóa học và giáo dục học trong việc nhận diện và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống. Đối với lĩnh vực văn hóa và du lịch, kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chuyên đề truyền thông, giới thiệu văn hóa Huế hoặc định hướng phát triển các sản phẩm du lịch theo chủ đề gắn với “nữ giới và di sản”. Những câu chuyện lịch sử giàu tính nhân văn trong sáng tác của các nhà văn nữ có thể được khai thác như một nguồn tư liệu để đa dạng hóa nội dung thuyết minh, thiết kế các tuyến tham quan theo chủ đề, hoặc xây dựng các hoạt động trải nghiệm văn hóa phù hợp với xu hướng phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay. Mặc dù không trực tiếp tạo ra sản phẩm ứng dụng hay mô hình thực nghiệm, đề tài có khả năng cung cấp cơ sở khoa học và nguồn tư liệu tham khảo cho các cơ quan quản lý văn hóa, cơ sở giáo dục, đơn vị nghiên cứu và các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn, quảng bá di sản văn hóa Huế. Việc kết nối kết quả nghiên cứu với giáo dục địa phương, truyền thông văn hóa và phát triển du lịch góp phần nâng cao giá trị ứng dụng của nghiên cứu văn học, đồng thời tạo tiền đề cho các nghiên cứu và dự án liên ngành trong tương lai.

Đề tài mang lại hiệu quả chủ yếu trên các phương diện khoa học, giáo dục và văn hóa; đồng thời tạo tiền đề cho việc khai thác các giá trị văn học phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản của địa phương. Về hiệu quả xã hội, đề tài góp phần bổ sung một hướng tiếp cận mới trong nghiên cứu lịch sử - văn hóa Huế thông qua sáng tác của các nhà văn nữ đầu thế kỷ XXI. Việc nhận diện lịch sử từ góc nhìn nữ giới không chỉ làm phong phú cách đọc văn học đề tài lịch sử mà còn góp phần khẳng định vai trò của người phụ nữ trong việc lưu giữ, kiến tạo và truyền tải các giá trị văn hóa dân tộc. Kết quả nghiên cứu có thể trở thành nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho giảng viên, giáo viên, sinh viên, học sinh và những người quan tâm đến lịch sử, văn hóa và văn học Huế. Đối với lĩnh vực giáo dục, đề tài góp phần tạo thêm nguồn học liệu phục vụ Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, đặc biệt là nội dung giáo dục địa phương. Việc tiếp cận lịch sử và văn hóa Huế thông qua các tác phẩm văn học giúp người học không chỉ tiếp nhận tri thức về các sự kiện hay nhân vật lịch sử mà còn cảm nhận được chiều sâu của đời sống tinh thần, bản sắc văn hóa và những giá trị nhân văn được lưu giữ trong di sản Huế. Đây cũng là cơ sở để khơi dậy tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ di sản và nhận thức về bình đẳng giới trong giáo dục. Đối với lĩnh vực văn hóa và phát triển địa phương, đề tài mở ra khả năng vận dụng các kết quả nghiên cứu vào hoạt động quảng bá hình ảnh Cố đô Huế thông qua các câu chuyện lịch sử giàu tính nữ và chiều sâu văn hóa. Những gợi ý về việc xây dựng chuyên đề truyền thông, nội dung thuyết minh hoặc các sản phẩm du lịch theo chủ đề “nữ giới và di sản” có thể góp phần đa dạng hóa hoạt động giới thiệu văn hóa Huế, nâng cao giá trị của di sản trong đời sống đương đại và thúc đẩy sự gắn kết giữa văn học với các ngành công nghiệp văn hóa. Về hiệu quả kinh tế, mặc dù đề tài không trực tiếp tạo ra sản phẩm thương mại, nhưng các định hướng ứng dụng mà đề tài đề xuất có khả năng tạo ra giá trị kinh tế gián tiếp thông qua việc hỗ trợ phát triển giáo dục địa phương, quảng bá văn hóa và khai thác các nguồn tài nguyên văn hóa phục vụ phát triển du lịch di sản. Việc kết nối nghiên cứu văn học với các hoạt động giáo dục và văn hóa cũng góp phần tạo cơ sở khoa học cho quá trình xây dựng các sản phẩm văn hóa đặc trưng của địa phương trong tương lai. Nhìn chung, hiệu quả của đề tài không chỉ nằm ở việc bổ sung tri thức khoa học về lịch sử - văn hóa Huế từ góc nhìn nữ giới mà còn ở khả năng gắn kết nghiên cứu văn học với các nhu cầu thực tiễn của địa phương. Đây là cơ sở quan trọng để phát huy giá trị của di sản Huế trong giáo dục, bảo tồn văn hóa và phát triển công nghiệp văn hóa theo hướng bền vững.