Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt, chương trình lịch sử lớp 10

Trong thời kì chuyển đổi số hiện nay giáo viên cần ứng dụng công nghệ nhiều hơn giúp bài dạy trở nên sống động, gần gũi, giúp học sinh được tương tác, trải nghiệm thông qua các trò chơi, video, sơ đồ tư duy,… Đối với đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các phần mềm như: Canva, Mapify, Gitmind, adobe premiere, PowerPoint, QR-code, Chat GPT … để thiết kế các trò chơi, video, sơ đồ tư duy, mã QR,… Thông qua đề tài “Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt, chương trình lịch sử lớp 10” nhằm tích hợp thiết bị số (máy tính, bảng tương tác, phần mềm trình chiếu, game tương tác...), giúp hình ảnh hoá kiến thức lịch sử, giúp học sinh dễ tiếp thu, nhớ lâu và học tập tích cực. Thiết bị số cho phép chuyển hóa các nội dung như kinh tế, nghệ thuật, khoa học kĩ thuật… thành hình ảnh trực quan, video mô phỏng, sơ đồ tư duy số. Qua đó, giáo viên có nguồn tư liệu dạy học, giúp học sinh hiểu bản chất, hình dung rõ ràng hơn về giá trị văn minh Đại Việt. Ở mỗi một mục của bài 10 Văn Minh Đại Việt chúng tôi đã xác định các kiến thức trọng tâm, từ những vấn đề mang tính khái quát để đi sâu tìm hiểu, tạo ra các video, trò chơi, sơ đồ tư duy dạng động và tĩnh nhằm bổ sung và chi tiết hóa các khối kiến thức còn mang tính trừu tượng, khó hiểu đối với học sinh theo hệ thống nội dung được mã hoá bằng các đường link hoặc mã QR để giáo viên và học sinh có thể dễ dàng sử dụng. Trong nội dung của từng mục chúng tôi đã thiết kế các video phù hợp với thời gian quy định của từng tiết học. Có hướng dẫn cụ thể cách sử dụng đối với từng video, từng trò chơi, từng sơ đồ tư duy một cách cụ thể và chi tiết để đồng nghiệp trên cả nước có thể tham khảo, đưa vào kế hoạch bài dạy. Thiết bị số của bài Văn minh Đại Việt được thiết kế theo các bước: khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng bám sát theo yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông môn Lịch sử ban hành theo thông tư số 13/2022/TT-BGDĐT.

Sản phẩm “Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt, chương trình lịch sử lớp 10” có thể được sử dụng cho quá trình giảng dạy của giáo viên và quá trình tự học, tự ôn tập của học sinh. Việc khai thác và sử dụng không bị giới hạn bởi thời gian hay không gian. Khi lên lớp giáo viên có thể khai thác một phần hoặc toàn phần các đoạn phim, trò chơi liên quan đến bài học để tăng cường sự hiểu biết và tạo hứng thú cho học sinh. Giáo viên có thể sử dụng online trên lớp nếu lớp học có internet, hoặc tải về thiết bị như máy tính để sử dụng khi không có kết nối mạng. Đối với học sinh có thể dùng sản phẩm Thiết bị dạy học số cho quá trình tự học của bản thân một cách hiệu quả. Đề tài Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt đã được chúng tôi sử dụng giảng dạy tại trường THPT Nguyễn Huệ trong năm học 2024 – 2025 và mang lại hiệu quả rất tốt. Đa số học sinh đều có thái độ tích cực, hào hứng, phấn khởi, thích thú và lôi cuốn vào nội dung của bài học. Từ đó tạo cho các em tính chủ động tư duy, khám phá, xâu chuỗi, phân tích và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử. Bởi Bài Văn minh Đại Việt đề cập đến các lĩnh vực như: kiến trúc, văn học, giáo dục, nghệ thuật, chữ viết,… vốn giàu yếu tố hình ảnh và giá trị văn hóa nên khi sử dụng thiết bị số như hình ảnh, video, trò chơi, sơ đồ tư duy… giúp trực quan hoá nội dung lịch sử một cách dễ hiểu, sinh động nhất. Đề tài này giúp giáo viên dễ dàng dạy học với nhiều hình thức khác nhau: trực tiếp, trực tuyến, học sinh tự học,… Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi không thiết kế một kế hoạch bài dạy hoàn chỉnh mà chỉ tạo nên kho học liệu của Bài Văn minh Đại Việt để giáo viên có thể tham khảo, vận dụng linh hoạt cho phù hợp với mục tiêu, nội dung, đối tượng học sinh bởi “phương pháp dạy học nói chung, dạy học chủ đề môn lịch sử nói riêng không chỉ là một khoa học mà còn là một nghệ thuật”.

Sản phẩm “Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt, chương trình lịch sử lớp 10” của chúng tôi có thể áp dụng trên phạm vi rộng rãi cho cả giáo viên và học sinh trên toàn quốc đối với Lịch sử lớp 10 chương trình GDPT 2018. Sản phẩm có thể được sử dụng trong quá trình giảng dạy của giáo viên để dẫn dắt giới thiệu, bổ sung, phân tích, hệ thống hóa các nội dung chi tiết ở các mục của bài học. Giáo viên cũng có thể sử dụng để tạo ra các hoạt động trải nghiệm. Thông qua trang Web mà chúng tôi tự thiết kế thì giáo viên và học sinh trên cả nước có thể vào đường link để tìm hiểu, khám phá và tải về để sử dụng các video, trò chơi, hình ảnh, sơ đồ tư duy động và tĩnh… để phục vụ cho quá trình giảng dạy và học tập. Hệ thống Thiết bị dạy học số mà chúng tôi thiết kế rất đa dạng, phong phú bám sát nội dung của chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhằm cung cấp thêm tư liệu giúp học sinh có cái nhìn đầy đủ, chi tiết về các nội dung kiến thức qua đó gây hứng thú, tạo không khí vui tươi thoải mái cho học sinh bước vào bài học mà không bị nhàm chán, giúp học sinh khắc sâu kiến thức về nội dung bài học. Với mong muốn chia sẻ, hỗ trợ đồng nghiệp trên cả nước trong quá trình giảng dạy bộ môn Lịch sử. Tài liệu, trò chơi, slide, video... đều được lưu trữ, chia sẻ qua Google Drive, giáo viên dễ dàng điều chỉnh nội dung để áp dụng cho nhiều bài, lớp, năm học và địa phương khác nhau. Qua đó giúp giáo viên tiết kiệm thời gian, giảm áp lực và nâng cao hiệu quả công việc. Dạy học ứng dụng công nghệ thông tin vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là xu hướng chung của ngành giáo dục trong kỉ nguyên chuyển đổi số hiện nay. Để soạn được một giáo án điện tử có chất lượng phục vụ cho bài dạy thì giáo viên mất khá nhiều thời gian và công sức. Thậm chí, một số giáo viên còn phải mất phí để mua thông qua các trang mạng xã hội mà không biết được chất lượng thực tế ra sao. Bởi vậy, chúng tôi thực hiện đề tài “Thiết bị dạy học số bài Văn minh Đại Việt, chương trình lịch sử lớp 10” sẽ hỗ trợ giáo viên có nguồn tư liệu số hoàn toàn miễn phí để phục vụ cho các hoạt động giáo dục. Qua đó hỗ trợ giáo viên thực hành đổi mới trong từng bài dạy, đáp ứng được yêu cầu của giáo dục là phát triển năng lực và phẩm chất người học.