NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG NGUỒN PHỤ PHẨM CÂY TRỒNG LÀM PHÂN BÓN HỮU CƠ VÀ THAN SINH HỌC GIÀU SILIC TRONG XỬ LÝ Ô NHIỄM ĐẤT DO TÍCH LŨY KIM LOẠI NẶNG PHỤC VỤ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HỮU CƠ

Tạo ra được sản phẩm than sinh học và phân bón hữu cơ giàu Si từ vỏ trấu và vỏ lạc có nguồn gốc hữu cơ và có khả năng giảm kim loại nặng trong đất trồng lúa và rau má phục vụ sản xuất nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, góp phần bổ sung nguồn vật liệu mới trong giảm kim loại nặng trong đất ô nhiễm.

Hiện nay, theo số liệu của Tổng cục Thống kê (GSO, 2023), tổng khối lượng phế phụ phẩm nông nghiệp của Việt Nam khoảng 159 triệu tấn. Lượng phế phụ phẩm sau thu hoạch cây trồng trên đồng ruộng khoảng 90 triệu tấn. Tuy nhiên tỉ lệ phụ phẩm cây trồng được thu gom, tái sử dụng chiếm 52,2%, nên kết quả giải pháp có thể áp dụng nhân rộng tại các xã, huyện của tỉnh thành phố Huế và các tỉnh khác có điều kiện tương đồng. Giải pháp có khả năng áp dụng ở quy mô rộng, do sản phẩm dễ chế tạo, dễ sử dụng, nguyên vật liệu dễ kiếm, kỹ thuật đơn giản, sẵn có tại địa phương. Hiện nay giải pháp đã được đăng ký giải pháp hữu ích đã được công bố đơn và đang ở giai đoạn thẩm định sau khi chỉnh sửa nội dung để xem xét cấp bằng. Kết quả nghiên cứu có thể ứng dụng cho các trường Đại học, Cao đẳng, Viện nghiên cứu miền Trung và các địa phương khác; các cơ quan nông nghiệp tại thành phố Huế và các tỉnh có điều kiện tương đồng. Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được áp dụng cho các hộ dân tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất lúa và rau má. Đồng thời, những kết quả này có thể áp dụng trong phạm vi toàn tỉnh đối với những vùng sản xuất đáp ứng được các điều kiện cơ bản cho các đối tượng cây trồng như lúa và rau má.

Kết quả cho thấy bón 10 - 15 tấn than sinh học và phân bón hữu cơ giàu Si từ vỏ trấu và vỏ lạc có lợi nhuận trong sản xuất lúa đạt (22.950.500 - 25.700.500 đ/ha). Tỷ suất lợi nhuận (VCR) dao động từ 0,50 - 1,33. Bón 15 tấn than sinh học giàu Si từ vỏ trấu và bón 10 tấn phân hữu cơ giàu silic từ vỏ trấu và vỏ lạc cho rau má có lợi nhuận cao nhất là 98.950 nghìn đ/ha. VCR đạt cao nhất ở bón 15 tấn than sinh học giàu Si từ vỏ trấu/ha (1,45). Đề tài góp phần tạo ra sản phẩm lúa và rau má an toàn, nâng cao thu nhập của người dân trồng lúa và rau má. Sản xuất phân bón hữu cơ đã góp phần giải quyết lao động cho địa phương. Ước tính tổng số công lao động trong sản xuất phân là và 30 công/10 tấn phân. Thông qua thực hiện giải pháp, đào tạo sinh viên bậc đại học và sau đại học tham gia, góp phần nâng cao kiến thức chuyên môn và nghiên cứu của cán bộ giáo viên và sinh viên. Các bài báo quốc tế được xuất bản từ đề tài góp phần quảng bá các kết quả xử lý ô nhiễm đất do tích lũy kim loại nặng tại miền Trung, Việt Nam. Sử dụng than sinh học và phân bón hữu cơ giàu Si thử nghiệm đều làm giảm hàm lượng Cd và Pb trong đất trồng rau má và lúa. Các quy trình sản xuất than sinh học và phân bón hữu cơ từ phụ phẩm cây trồng góp phần tận dụng được nguồn tài nguyên đang bị lãng phí, giảm ô nhiễm môi trường đất và nước, tiết kiệm chi phí sản xuất. Việc áp dụng quy trình sử dụng TSH và phân bón HC giàu Si từ phụ phẩm cây trồng trong sản xuất nông nghiệp cải tạo đất, tránh hiện tượng đất bị sớm bạc màu trong quá trình canh tác, hấp thu kim loại nặng, xử lý ô nhiễm đất. Giảm bớt sự lạm dụng phân hóa học trong sản xuất và chi phí bón phân, do giá phân hóa học ngày càng cao, đồng thời bảo vệ môi trường.