Nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong công tác quản lý môi trường bằng ứng dụng GIS

Giải pháp xây dựng một lớp dữ liệu chuyên đề “Quản lý môi trường” ngay trên hệ thống GIS của EVNCPC, gồm hai nhóm chức năng chính: “Kết quả quan trắc môi trường” và “Quản lý CTNH”. Mỗi đối tượng được gắn với vị trí địa lý trên bản đồ và liên kết trực tiếp với dữ liệu, hình ảnh, báo cáo, biên bản và hồ sơ có liên quan. + Số hóa và trực quan hóa dữ liệu môi trường theo từng trụ sở, đội quản lý điện, trạm biến áp và kho CTNH, giúp tra cứu trực tiếp trên bản đồ thay vì tìm kiếm trong nhiều nguồn hồ sơ. + Tích hợp kết quả quan trắc của các kỳ trước để so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu nước thải, điện trường và từ trường; hỗ trợ nhận diện sớm chỉ tiêu có nguy cơ bất thường. + Theo dõi CTNH theo mã chất thải, khối lượng lưu kho, tình trạng kho chứa, hình ảnh hiện trạng và thời hạn khắc phục tồn tại; dữ liệu được cập nhật sát với thực tế thay vì chỉ phản ánh tại thời điểm báo cáo quý. + Thiết lập cơ chế cảnh báo qua eOffice khi dữ liệu được bổ sung hoặc phát sinh nội dung cần xử lý; thông báo kèm đơn vị cập nhật, thời gian, nội dung và đường dẫn truy cập nhanh đến vị trí trên GIS. Tính sáng tạo của giải pháp nằm ở việc kết hợp dữ liệu không gian GIS, dữ liệu chuyên ngành môi trường và cơ chế cảnh báo trong một quy trình thống nhất. Giải pháp không xây dựng một phần mềm độc lập hoàn toàn mới mà khai thác hiệu quả nền tảng hiện có, nhờ đó bảo đảm tính khả thi, tiết kiệm và thuận lợi khi mở rộng.

Giải pháp đã được áp dụng tại Công ty Điện lực Huế từ tháng 12/2024. Điều kiện triển khai gồm hạ tầng GIS đang vận hành, tài khoản và phân quyền người dùng, cán bộ kỹ thuật và môi trường đã được đào tạo cơ bản, cùng dữ liệu đầu vào về vị trí, quan trắc môi trường và CTNH được kiểm tra, chuẩn hóa trước khi cập nhật. Việc vận hành không đòi hỏi đầu tư một hệ thống riêng biệt; cán bộ phụ trách có thể cập nhật dữ liệu định kỳ hoặc ngay khi phát sinh nghiệp vụ, đính kèm hình ảnh và hồ sơ, đồng thời bổ sung các vị trí quản lý mới. Cấu trúc dữ liệu dùng chung giúp dễ dàng áp dụng cho các đơn vị trực thuộc Công ty Điện lực Huế và có thể nhân rộng tại các công ty điện lực thành viên của EVNCPC đang sử dụng cùng nền tảng GIS. Trong giai đoạn tiếp theo, lớp dữ liệu có thể mở rộng để quản lý chất thải rắn công nghiệp thông thường, nước thải, nguồn phát thải, hồ sơ pháp lý môi trường, kết quả kiểm tra và tiến độ khắc phục. Khả năng mở rộng này cho phép hình thành cơ sở dữ liệu môi trường thống nhất, phục vụ quản lý lâu dài và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của ngành điện.

Đối với ngành điện, giải pháp giúp tập trung hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian tra cứu, kiểm tra, đối chiếu và tổng hợp báo cáo; giảm thao tác thủ công, hạn chế sai sót và trùng lặp dữ liệu. Việc khai thác nền tảng GIS sẵn có giúp hạn chế chi phí đầu tư phần mềm, hạ tầng, tài khoản và đào tạo mới. Mặc dù số tiền làm lợi chưa được lượng hóa, hiệu quả thể hiện rõ qua việc giảm thời gian xử lý công việc, nâng cao năng suất của cán bộ và hỗ trợ lãnh đạo tiếp cận thông tin nhanh hơn. Dữ liệu được cập nhật theo vị trí và thời điểm giúp đơn vị chủ động theo dõi khối lượng CTNH, tình trạng kho chứa, kết quả quan trắc và tiến độ khắc phục. Cơ chế cảnh báo hỗ trợ phát hiện sớm các chỉ tiêu bất thường hoặc tồn tại quá hạn, qua đó giảm nguy cơ chậm xử lý, vi phạm quy định và phát sinh sự cố môi trường. Đối với kinh tế - xã hội, giải pháp góp phần kiểm soát tốt hơn CTNH và các yếu tố môi trường tại công trình điện, hạn chế nguy cơ tác động đến đất, nước, người lao động và cộng đồng xung quanh. Việc số hóa hồ sơ làm tăng tính minh bạch, khả năng truy xuất và mức độ sẵn sàng khi cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra hoặc yêu cầu cung cấp thông tin. Ngoài ra, việc giảm sử dụng hồ sơ giấy, tận dụng hạ tầng công nghệ hiện có và nâng cao khả năng phối hợp giữa các bộ phận phù hợp với định hướng phát triển xanh, tiết kiệm tài nguyên và chuyển đổi số. Giải pháp tạo nền tảng để xây dựng phương thức quản lý môi trường hiện đại, có thể nhân rộng trong EVNCPC và các doanh nghiệp có mô hình quản lý tương tự.