Ứng dụng cộng hưởng từ phổ (Magnetic resonance spectroscopy – MRS) trong đánh giá các chất chuyển hoá trong cơ thể tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Huế.

Đây là báo cáo đầy đủ về giải pháp kỹ thuật ứng dụng Cộng hưởng từ phổ (MRS) đối với các chất chuyển hóa trong cơ thể người, và là báo cáo đầu tiên tập trung ứng dụng MRS một cách hệ thống cho các bệnh lý bên cạnh sọ não thần kinh như vú, tuyến tiền liệt, cơ xương khớp… tại Việt Nam. Đây cũng là báo cáo đầu tiên tại Việt Nam báo cáo các ảnh hưởng của thuốc đối quang từ ngoại mạch lên đỉnh chuyển hoá trong cộng hưởng từ phổ, một vấn đề rất quan trọng trong phân tích hình ảnh MRS trong các bệnh lý khác nhau trong cơ thể. Kỹ thuật MRS không những được ứng dụng trong đánh giá lâm sàng mà còn được nhóm triển khai ứng dụng trong nghiên cứu khoa học với quy trình phân tích phổ chuyển hóa tự động theo nhóm. Các nghiên cứu của nhóm đã được công bố trên các tạp chí khoa học, hội nghị trong nước và quốc tế thuộc chuyên ngành uy tín (SCIE/Scopus), khẳng định giá trị khoa học của phương pháp. Quy trình phân tích đặc điểm các chất chuyển hóa cũng lần đầu tiên được thử nghiệm ở Việt Nam trên nhóm bệnh nhân cụ thể, điển hình như bệnh lý u não, hội chứng chèn ép khoang. Bước đầu đặt nền móng, định hướng và mở ra các nghiên cứu tiếp tục trong tương lai ở lĩnh vực khoa học chuyển hóa và khoa học chẩn đoán hình ảnh. Chúng tôi đã tối ưu hóa kỹ thuật MRS cho các cơ quan khác nhau, sử dụng các loại cuộn thu tín hiệu (coil) chuyên dụng phù hợp: - MRS sọ não với Coil Head 16 kênh. - MRS vú với Coil Breast 18 kênh. - MRS tiền liệt tuyến với Coil Body 18 kênh. - MRS 31P với coil transmit/receive 1H/31P. Chúng tôi đã tìm hiểu và ứng dụng các phần mềm xử lý phổ MRS như LCModel, jMRUI, Syngovia) để định lượng chính xác nồng độ các chất chuyển hóa trong các tổn thương (u não, tổn thương gan khu trú, v.v.) nhằm cung cấp thông tin sinh hóa cho lâm sàng, hỗ trợ tối ưu hóa quá trình chẩn đoán và theo dõi điều trị; khảo sát được sự thay đổi đặc điểm chuyển hóa ở tầm vi mô của các mô bệnh lý, từ đó gợi ý các chỉ dấu sinh học tiềm năng trong một số bệnh lý như tỷ lệ Choline/Creatine trong u não, Lipid trong gan nhiễm mỡ, Citrate/Choline trong tuyến tiền liệt, tỷ lệ PCr/(PCR + Pi) trong hệ thống cơ.

Các giao thức chụp MRS của chúng tôi được thiết kế để phân tích và định lượng chính xác các chất chuyển hóa trên hầu hết các hệ thống cộng hưởng từ có cường độ từ trường từ 1.5 Tesla trở lên tại Việt Nam. Kỹ thuật MRS mang lại cái nhìn sâu sắc về vi cấu trúc sinh hóa của mô, giúp đánh giá và gợi ý những tổn thương ở cấp độ tế bào. Bằng cách phân tích nồng độ và tỷ lệ các chất chuyển hóa quan trọng trong từng thể tích ảnh nhỏ (voxel), MRS có thể phát hiện các bất thường ngay cả trước khi chúng gây ra thay đổi cấu trúc rõ ràng trên hình ảnh thông thường. Kỹ thuật này đặc biệt hữu ích trong việc chẩn đoán sớm và hiểu rõ hơn về tình trạng bệnh lý. Kỹ thuật MRS có tiềm năng chuyển giao rộng rãi và ứng dụng hiệu quả trong thực hành lâm sàng tại các cơ sở y tế trên cả nước, đặc biệt là các bệnh viện trang bị máy cộng hưởng từ 1.5 Tesla đến 3.0 Tesla. MRS có thể được dùng để đánh giá trước và sau phẫu thuật các tổn thương ở não và nhiều cơ quan khác như gan hay tiền liệt tuyến. Quy trình chụp đã được tối ưu hóa để phù hợp với điều kiện và yêu cầu kỹ thuật đặc thù tại Việt Nam, đảm bảo hiệu quả và tính khả thi trong môi trường lâm sàng. Bên cạnh ứng dụng lâm sàng, chúng tôi còn có khả năng chuyển giao quy trình phân tích thống kê phổ MRS trên quy mô lớn cho các nhà nghiên cứu. Từ đó hỗ trợ đáng kể các công trình nghiên cứu chuyên sâu về thần kinh học, ung thư học, bệnh lý chuyển hóa, cũng như mở ra hướng đi mới trong nghiên cứu cộng hưởng từ về cấu trúc và chức năng các cơ quan.

Kỹ thuật MRS giúp hiển thị tốt các thay đổi về thành phần hóa học và chuyển hóa của mô, cung cấp thông tin sinh hóa 3D trực quan về mối liên quan giữa tổn thương và các vùng mô xung quanh. Điều này giúp các bác sĩ hiểu rõ hơn về bản chất của tổn thương, nâng cao hiệu quả chẩn đoán, hỗ trợ lập kế hoạch điều trị và giảm thiểu các rủi ro cho bệnh nhân. Trong thời gian qua, chúng tôi đã tiếp nhận và xử lý nhiều trường hợp bệnh nhân từ các bệnh viện tại miền Trung chuyển đến. Các protocol MRS của chúng tôi, đặc biệt là trong đánh giá u não, đã được tối ưu hóa và cho ra kết quả tương đồng với giải phẫu bệnh. MRS cho phép chẩn đoán chính xác loại u, góp phần giúp bác sĩ lâm sàng đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Các công trình nghiên cứu của nhóm về ứng dụng MRS đã được công bố trên các tạp chí khoa học trong nước (01) và quốc tế (01), bao gồm các tạp chí thuộc danh mục SCIE và Scopus, đồng thời đã được báo cáo tại Hội nghị Chẩn đoán hình ảnh quốc tế ở Hàn Quốc (KCR 2024) (có tài liệu minh chứng kèm theo). Đặc biệt những nghiên cứu này là những nghiên cứu đầu tiên thể hiện vai trò quan trọng của MRS trong chẩn đoán hình ảnh ở Việt Nam. Điều này thể hiện tính hiệu quả của MRS trong thực tiễn lâm sàng cũng như nghiên cứu.