Tác giả: TS Đặng Thanh Phú
Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT thành phố
Việc Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28 tháng 9 năm 2026 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển kinh tế đất nước trong tình hình mới đã tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương, bao gồm Huế, để phát triển kinh tế tầm thấp.
Theo kết luận của Bộ Chính trị, thời gian qua nước ta đã đạt được một số kết quả bước đầu trong khai thác, phát triển không gian tầm thấp. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế về cơ chế, chính sách, hạ tầng và nguồn nhân lực.
Để không gian tầm thấp trở thành ngành công nghiệp chiến lược, động lực mới thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong tình hình mới thì cần nhận thức rõ về vị trí, vai trò chiến lược của không gian tầm thấp.
Theo đó, không gian tầm thấp cần được hiểu là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới của đất nước, không gian chủ quyền đặc biệt, gắn với nhiệm vụ trọng yếu bảo vệ chủ quyền không phận, chủ quyền dữ liệu, an ninh mạng và bảo vệ các mục tiêu trọng yếu, biên giới, biển, đảo và các đô thị lớn.
Để phát triển ngành công nghiệp này, phải chú trọng phát huy nội lực, nâng cao năng lực tự chủ về công nghệ, hạ tầng và dữ liệu chiến lược, gắn với phát triển công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ không gian nhằm chuyển hóa thành sức mạnh quốc gia, góp phần nâng cao nhận thức, tạo đồng thuận xã hội trong phát triển kinh tế không gian tầm thấp và hệ sinh thái.
Trên thế giới hiện nay, các quốc gia đi đầu trong phát triển ngành công nghiệp mới này có thể kể đến là Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, v.v… Trung Quốc được xem là quốc gia chiếm ưu thế vượt trội về kinh tế tầm thấp. Để phát triển hiệu quả ngành công nghiệp này, nhiều quốc gia nói trên đã có nhiều cách làm hay, chiến lược bài bản, hệ thống và khoa học và đột phá.
Như Trung Quốc đã chủ động đưa kinh tế tầm thấp vào chiến lược kinh tế quốc gia và xem đây là động lực tăng trưởng chính, đồng thời tạo ra một hệ sinh thái sản xuất và vận hành khổng lồ với hơn 3 triệu máy bay không người lái. Trong khi đó, Hoa Kỳ, một quốc gia tiên phong trong lĩnh vực này, đã sớm ban hành khung pháp lý thương mại dành cho drone và phát triển mạnh taxi bay eVTOL và logistics đô thị.
Hai quốc gia châu Á là Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đã phát triển khá mạnh về kinh tế tầm thấp, trong đó Nhật Bản chú trọng đến đầu tư cơ sở hạ tầng thông minh, đưa máy bay không người lái vào sử dụng cho hậu cần, giao hàng đến các vùng xa xôi, ứng phó với thảm họa thiên tai theo lộ trình không phận được chính phủ hỗ trợ. Hàn Quốc tập trung phát triển công nghệ cao tích hợp, liên kết chặt chẽ sự phát triển hàng không vũ trụ tầm thấp với quá trình chuyển đổi số quốc gia, kết nối 5G/6G, trí tuệ nhân tạo.
Mặc dù là quốc gia phát triển khá muộn về kinh tế tầm thấp. Tuy vậy, đến nay đã có một số địa phương, như: tỉnh Điện Biên, thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Tây Ninh, Lâm Đồng, Cần Thơ, v.v… triển khai các mô hình thử nghiệm về kinh tế tầm thấp khi sử dụng máy bay không người lái UAV phục vụ nông nghiệp, logistics, y tế.
UAV mở rộng khả năng khảo sát địa hình, thu thập dữ liệu không gian, hỗ trợ quản lý đất đai, rừng và hạ tầng. Ảnh: NNMT.
Riêng với Huế, thành phố vẫn chưa có chính sách hay chiến lược nào riêng biệt để thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp. Thay vào đó, Huế dường như đang tập trung vào phát triển thành phố theo hướng đô thị di sản, xanh, thông minh và giàu bản sắc.
Để tận dụng lợi thế của ngành kinh tế tầm thấp trong thúc đẩy phát triển kinh tế Huế trong bối cảnh mới, cũng như triển khai hiệu quả Kết luận số 99-KL/TW ngày 28/9/2026 của Bộ Chính trị tại địa phương, đã đến lúc Huế cần một số giải pháp cấp bách, thiết thực, và hiệu quả.
Cụ thể, điều trước tiên là cần hiểu rõ các yếu tố tạo ra kinh tế tầm thấp như phương tiện bay, cơ sở hạ tầng thiết yếu, và các dịch vụ hỗ trợ đi kèm. Đây là ba yếu tố cấu thành của kinh tế tầm thấp. Từ đây, cần hướng đến một chiến lược bài bản, có hệ thống và dài hạn.
Kế đó, cần đưa kinh tế tầm thấp vào các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Đồng thời, cần xem xét để tạo ra một hệ sinh thái sản xuất và vận hành máy bay không người lái phục vụ nông nghiệp, du lịch, y tế, giao hàng hóa, vận chuyển hàng hóa đến vùng sâu vùng xa, xử lý thảm họa thiên tai, v.v…
Ngoài ra, chính quyền địa phương cần ưu tiên đầu tư ngân sách vào phát triển hạ tầng; ưu tiên bố trí kinh phí nghiên cứu khoa học, ứng dụng và phát triển công nghệ không gian tầm thấp, bảo đảm có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả, tránh dàn trải, lãng phí nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp không gian tầm thấp.
Với những lợi thế riêng của Huế, đã đến lúc cần nhìn nhận thấu đáo và xác định đúng không gian tầm thấp là động lực tăng trưởng của địa phương trong bối cảnh mới./.
Ảnh minh họa: Máy bay không người lái nông nghiệp giúp tiết kiệm chi phí nhờ giảm lượng nước và thuốc trừ sâu hiệu quả ở Trung Quốc. Nguồn: daxueconsulting.com
