Tác giả: Hương Bình
Chiều 25/9/2025, tại Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế phối hợp với nhiều cơ quan, đơn vị tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Phát triển đô thị Huế: Xanh – Thông minh – Bền vững”. Sự kiện quy tụ hàng chục nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, mang đến 29 bản tham luận, cùng nhau nhìn lại hành trình phát triển của Cố đô và đề xuất các giải pháp chiến lược cho tương lai.
Bước ngoặt lịch sử của Huế
Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Huế vừa chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ đầu năm 2025. Đây là bước ngoặt quan trọng, mở ra nhiều cơ hội phát triển song cũng đặt ra không ít thách thức. Trên bình diện rộng hơn, đô thị Huế còn phải đối diện với những vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, áp lực đô thị hóa, suy thoái môi trường và yêu cầu cấp bách về phát triển bền vững.
Phát biểu đề dẫn, TS. Hồ Đắc Thái Hoàng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT thành phố Huế – nhấn mạnh: “Xây dựng Huế trở thành đô thị văn hóa, di sản, sinh thái, cảnh quan, thân thiện môi trường và thông minh không chỉ là mục tiêu chiến lược mà còn là con đường tất yếu để đảm bảo sự phát triển bền vững”.
TS. Hồ Đắc Thái Hoàng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT thành phố phát biểu khai mạc.
Di sản – nguồn lực trọng yếu
Một trong những điểm nhấn lớn của hội thảo là việc phân tích vai trò di sản đối với phát triển đô thị Huế. Trong tham luận của mình, TS. Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hóa & Thể thao – khẳng định: di sản văn hóa Huế, với bề dày hơn 700 năm lịch sử cùng hệ thống lăng tẩm, chùa chiền, quần thể di tích Cố đô và 8 di sản UNESCO, chính là nguồn lực “mềm” vô giá để phát triển du lịch bền vững.
Tuy nhiên, ông cũng chỉ ra nhiều bất cập: sản phẩm du lịch còn đơn điệu, chưa tương xứng tiềm năng; nhiều di tích xuống cấp; sự kết nối giữa di sản và đời sống đương đại chưa sâu sắc. Bài toán cấp thiết là vừa bảo tồn nguyên bản vừa đổi mới sáng tạo để di sản trở thành động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế – xã hội của Huế.
TS. Phan Thanh Hải – Giám đốc Sở Văn hóa & Thể thao trình bày tham luận.
Du lịch xanh – hướng đi tất yếu
Trong tham luận của mình, bà Trần Thị Hoài Trâm – Giám đốc Sở Du lịch – chia sẻ: chỉ trong giai đoạn 2023–2025, du lịch Huế đã tăng trưởng ấn tượng. Năm 2024 đón gần 4 triệu lượt khách, năm 2025 dự kiến vượt 6 triệu lượt, với doanh thu khoảng 13.200 tỷ đồng. Thành công này đến từ sự chuyển hướng quyết liệt sang mô hình “du lịch xanh”, gắn với di sản, sinh thái, cộng đồng và ứng dụng công nghệ số.
Các mô hình farm-stay, homestay nông thôn, du lịch sinh thái ở phá Tam Giang – Cầu Hai hay trải nghiệm tại Vườn quốc gia Bạch Mã được nhân rộng. Festival Huế cũng đổi mới theo mô hình “bốn mùa”, tạo sức hút quanh năm và góp phần khẳng định thương hiệu Huế là thành phố lễ hội của Việt Nam.
Khoa học – công nghệ và chuyển đổi số
Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ phân tích: Huế đã đạt nhiều bước tiến như ứng dụng Hue-S với hơn 900.000 lượt tải, 100% dịch vụ công trực tuyến, hệ thống camera AI đảm bảo an ninh. Hiện nay, kinh tế số đã chiếm hơn 11% GRDP thành phố. Tuy vậy, để thực sự trở thành đô thị thông minh, Huế cần hạ tầng số đồng bộ, trung tâm dữ liệu mạnh và đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Do đó, nhiều chuyên gia khuyến nghị đẩy mạnh hợp tác công – tư (PPP) để huy động nguồn lực xã hội cho quá trình chuyển đổi số.
Giải pháp cho đô thị xanh
Huế vốn nổi tiếng là đô thị xanh với hệ sinh thái đa dạng và sông Hương – “di sản sống” gắn kết thiên nhiên và con người. Nhưng áp lực đô thị hóa, tình trạng bê tông hóa vùng ven, nguy cơ lũ lụt lại đang là thách thức lớn.
Nhóm chuyên gia quốc tế từ Đại học Waseda và Tsukuba (Nhật Bản) đề xuất xây dựng “bảo tàng sinh thái cộng đồng” ven sông Hương, triển khai mô hình “đô thị bọt biển”, phục hồi thảm thực vật ven sông và tái tạo kè sinh thái. Đây được coi là giải pháp mang tính chiến lược giúp Huế thích ứng biến đổi khí hậu.
Song song, các tham luận cũng nhấn mạnh tiềm năng phát triển kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, công nghiệp văn hóa và dịch vụ sáng tạo dựa trên di sản. Việc lồng ghép tiêu chuẩn ESG vào đào tạo nghề du lịch và quản trị doanh nghiệp được xem là hướng đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của thành phố.
Con người – yếu tố trung tâm
Để Huế thực sự trở thành đô thị xanh – thông minh – bền vững, nguồn nhân lực chất lượng cao là điều kiện tiên quyết. Nhiều tham luận từ Đại học Huế nhấn mạnh: đào tạo thế hệ trẻ với tư duy xanh, kỹ năng số và tinh thần khởi nghiệp sáng tạo sẽ là nền tảng vững chắc cho giai đoạn mới. Đồng thời, việc huy động nguồn lực tài chính qua cơ chế đặc thù và xã hội hóa cũng giữ vai trò quan trọng trong việc triển khai các dự án hạ tầng và dịch vụ.
***
Hội thảo quốc gia lần này không chỉ là cuộc gặp gỡ học thuật mà còn là nơi hội tụ trí tuệ, tâm huyết của nhiều thế hệ nhà khoa học, nhà quản lý và bạn bè quốc tế. Những vấn đề được bàn thảo – từ bảo tồn di sản, phát triển du lịch xanh, ứng dụng công nghệ, thích ứng biến đổi khí hậu, đến kinh tế tuần hoàn – đều hướng đến mục tiêu chung: đưa Huế trở thành một đô thị di sản đặc trưng, một thành phố đáng sống của Việt Nam và khu vực.
Huế, với chiều sâu văn hóa – lịch sử cùng tầm nhìn xanh – thông minh – bền vững, đang đứng trước cơ hội lịch sử để khẳng định vị thế mới. Hội thảo này chính là bước khởi đầu quan trọng, đặt nền móng tri thức và chính sách cho hành trình vươn mình của Huế trong kỷ nguyên phát triển mới.
