Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
Ngày 23/7, Hội Khoa học Lịch sử (KHLS) thành phố Huế tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: “Nhận diện văn hóa di sản vùng đất Huế”. Với tham dự của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý nhằm tiếp tục nhận diện toàn diện các giá trị văn hóa, lịch sử và di sản của vùng đất Cố đô trong bối cảnh Huế đang xây dựng đô thị di sản trực thuộc Trung ương.
Với 45 tham luận gửi đến Ban Tổ chức, trong đó 32 tham luận được tuyển chọn, hội thảo không chỉ bổ sung nhiều luận cứ khoa học mới mà còn gợi mở những định hướng quan trọng cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế trong giai đoạn phát triển mới.
TS Phan Tiến Dũng, Chủ tịch Hội KHLS TP Huế trình bày đề dẫn
Theo TS Phan Tiến Dũng, Chủ tịch Hội KHLS TP Huế, Huế là vùng đất hội tụ và kết tinh nhiều lớp trầm tích văn hóa, được hình thành qua quá trình giao lưu, tiếp biến giữa các nền văn hóa Champa, Đại Việt, thời các chúa Nguyễn, triều Tây Sơn, triều Nguyễn và các giai đoạn cận, hiện đại. Hơn bảy thế kỷ kể từ sự kiện hai châu Ô, Lý sáp nhập vào Đại Việt năm 1306, Huế không chỉ trở thành trung tâm chính trị, văn hóa của đất nước mà còn là kinh đô cuối cùng của chế độ quân chủ Việt Nam, lưu giữ hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đặc biệt phong phú, tạo nên bản sắc riêng của vùng đất Cố đô.
Trong bối cảnh Huế đang hướng tới mục tiêu xây dựng đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam, việc nhận diện đầy đủ các giá trị lịch sử, văn hóa, cảnh quan và con người Huế được xác định là yêu cầu cấp thiết. Các nghiên cứu không chỉ góp phần làm sáng tỏ đặc trưng của di sản Huế trong tiến trình lịch sử mà còn bổ sung cơ sở khoa học phục vụ công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển bền vững.
Các tham luận tại hội thảo được chia thành bốn nhóm chủ đề: Nhận diện không gian, lịch sử và bản sắc văn hóa Huế; Di sản văn hóa vật thể và thiết chế văn hóa Huế, Di sản văn hóa phi vật thể và đời sống tâm linh; Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Huế trong bối cảnh phát triển mới.
Bên cạnh việc tổng hợp kết quả nghiên cứu, Ban Tổ chức cũng gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục thảo luận như nhận diện đầy đủ hơn hệ giá trị văn hóa Huế; làm rõ quá trình hình thành không gian văn hóa trên nền tảng các lớp trầm tích lịch sử; nghiên cứu phương pháp tiếp cận mới trong đánh giá di sản vật thể và phi vật thể; xác định vai trò của văn hóa cung đình, văn hóa dân gian, gia phong và các dòng họ trong việc hình thành bản sắc Huế; đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế – xã hội, công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học về di sản Huế. Đây được xem là những nội dung có ý nghĩa thiết thực, góp phần hoàn thiện cơ sở khoa học phục vụ công tác hoạch định chính sách và quản lý di sản trong thời gian tới.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận về nhận diện đầy đủ hơn hệ giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất Huế; làm rõ những yếu tố cốt lõi tạo nên bản sắc văn hóa Huế trong tiến trình lịch sử, cũng như vị trí, vai trò của Huế trong dòng chảy lịch sử và văn hóa dân tộc. quá trình hình thành và phát triển của không gian văn hóa Huế trên cơ sở các lớp trầm tích văn hóa Champa, Đại Việt, thời các chúa Nguyễn, triều Nguyễn và giai đoạn cận, hiện đại; qua đó làm rõ tính kế thừa, giao lưu và tiếp biến văn hóa giữa các cộng đồng cư dân.
Cùng với đó, phương pháp và cách tiếp cận mới trong nhận diện và đánh giá giá trị các loại hình di sản văn hóa vật thể và phi vật thể; chú trọng mối quan hệ hữu cơ giữa di sản với cộng đồng – chủ thể sáng tạo, lưu giữ và trao truyền các giá trị văn hóa; Làm rõ hơn vai trò của văn hóa cung đình, văn hóa dân gian, văn hóa làng xã, gia phong và các dòng họ trong việc hình thành bản sắc văn hóa Huế; đồng thời đánh giá những biến đổi của các giá trị truyền thống trong bối cảnh xã hội đương đại.
Cùng với đó, trao đổi các giải pháp nhằm bảo tồn và phát huy hiệu quả các giá trị di sản văn hóa Huế gắn với phát triển kinh tế – xã hội, du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và xây dựng thành phố Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam.
Kiến nghị các định hướng nghiên cứu lâu dài, xây dựng cơ sở dữ liệu khoa học về di sản Huế, tăng cường nghiên cứu liên ngành và hợp tác trong nước, quốc tế nhằm tiếp tục bổ sung luận cứ khoa học phục vụ công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Huế.
