Tác giả: Đinh Tiến Tài
Chương trình Vườn Di sản ASEAN (ASEAN Heritage Parks – AHP) là một trong những sáng kiến quan trọng của ASEAN, được xây dựng nhằm công nhận và bảo vệ các khu bảo tồn nổi bật có giá trị đa dạng sinh học và bảo tồn đặc biệt. Chương trình AHP được chính thức thành lập vào năm 1984 thông qua Tuyên bố ASEAN về Các Vườn di sản và Khu bảo tồn (ASEAN Declaration on Heritage Parks and Reserves). Năm 2003, Tuyên bố mới về Vườn Di sản ASEAN (A new Declaration on ASEAN Heritage Parks) đã được ban hành để công nhận thêm các Vườn Di sản ASEAN.
Chương trình AHP thúc đẩy sự hợp tác giữa các quốc gia thành viên ASEAN để bảo vệ, nâng cao chất lượng quản lý các Vườn quốc gia và khu bảo tồn và được đánh giá là những mô hình tiêu biểu về bảo tồn xuất sắc trong khu vực và trên thế giới. Tính đến tháng 12 năm 2025, đã có 69 Vườn Di sản ASEAN trên toàn bộ 11 quốc gia thành viên.
Hội nghị Vườn Di sản ASEAN lần thứ 8 (AHP8) được Việt Nam đăng cai tổ chức tại Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh từ ngày 02-05/12/2025, thông qua Cục Bảo tồn thiên nhiên và Đa dạng sinh học thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Hội nghị được phối hợp tổ chức bởi Trung tâm Đa dạng sinh học ASEAN (ACB) với sự hỗ trợ của Liên minh Châu Âu (EU) thông qua Cơ sở Hỗ trợ Kỹ thuật cho sáng kiến Đội Xanh châu Âu (TAF-GTEI), Ngân hàng Phát triển KfW thông qua Chương trình Tài trợ nhỏ (SGP) của ACB, Tập đoàn đầu tư Metro Pacific và IMA World Health.
Tại Hội nghị AHP8, vào ngày 03/12/2025, Vườn quốc gia Bạch Mã vinh dự cùng với Vườn quốc gia Xuân Thủy, Vườn quốc gia Côn Đảo, Vườn quốc gia Pù Mát và Khu bảo tồn Thiên nhiên và Văn hóa Đồng Nai được trao chứng nhận là Vườn di sản ASEAN. Tham dự Hội nghị AHP8 có ông Trần Hữu Thùy Giang, Phó Chủ tịch UBND thành phố Huế; Ông Nguyễn Vũ Linh, Giám đốc Vườn quốc gia Bạch Mã và Ông Hồ Đắc Thái Hoàng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế (HUSTA).
Vườn quốc gia Bạch Mã được trao chứng nhận là Vườn di sản ASEAN
Dựa trên các cam kết toàn cầu như Hội nghị lần thứ 16 các Bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (CBD COP 16), Khung Đa dạng sinh học toàn cầu Kunming-Montreal (GBF) và Kế hoạch Đa dạng sinh học ASEAN (ABP), Hội nghị AHP8 được tổ chức với chủ đề “Vườn Di sản ASEAN: Đóng góp của ASEAN vào việc thực hiện Kế hoạch đa dạng sinh học”, tập trung thúc đẩy các mục tiêu đa dạng sinh học tại các Vườn Di sản, khu bảo tồn thông qua các giải pháp dựa vào tự nhiên, hành động khí hậu, quản lý tài nguyên bền vững và quản trị toàn diện. Hội nghị nhấn mạnh vai trò quan trọng của người dân bản địa, cộng đồng địa phương, phụ nữ và thanh niên trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của tài chính bền vững và hợp tác khu vực mạnh mẽ để đạt được kết quả bảo tồn lâu dài.
Hội nghị là diễn đàn khu vực để các nhà quản lý các Vườn di sản, khu bảo tồn, các đối tác phát triển và các bên liên quan nâng cao năng lực quản lý thông qua các cách tiếp cận toàn diện dựa vào khoa học, thúc đẩy các giải pháp dựa vào tự nhiên giúp nâng cao khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, phục hồi hệ sinh thái và sinh kế bền vững, đồng thời huy động nguồn lực và quan hệ đối tác để duy trì tác động bảo tồn trên toàn khu vực ASEAN.
