Tác giả: Khánh Phong
Chiều ngày 28/11, tại Trung tâm Nghệ thuật Điềm Phùng Thị – Bảo tàng Mỹ thuật Huế đã tổ chức lễ khai mạc triển lãm Nét đẹp văn hóa truyền thống A Lưới. Đến dự có đại diện lãnh đạo các Sở, ban ngành thành phố Huế, Sở Văn hóa và Thể thao, Trường Đại học Nghệ thuật, Đại học Huế, các họa sĩ, nhà điêu khắc, sinh viên và đông đảo công chúng yêu mỹ thuật.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của cộng đồng các dân tộc thiểu số đang dần bị lãng quên, mai một hoặc có thể bị phá bỏ do điều kiện kinh tế, tác động của của hiện đại đại hóa. Vì vậy, việc tổ chức nghiên cứu, sưu tầm, lưu giữ, bảo tồn và phát triển các giá trị bản sắc văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao A Lưới là nhiệm vụ hết sức có ý nghĩa. Việc làm này, không chỉ tôn vinh quảng bá di sản quý báu của địa phương mà còn góp phần thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng, giáo dục văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ và tạo nguồn thu nhập ổn định cho đồng bào dân tộc.
Với mục đích và ý nghĩa đó, Bảo tàng Mỹ thuật Huế đã tổ chức chương trình sáng tác, kỷ họa về Nét đẹp văn hóa truyền thống A Lưới trong năm 2023 và 2025 với sự tham gia của các kiến trúc sư, nhà điêu khắc, họa sĩ đến từ Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội và các họa sĩ ở thành phố Huế. Bằng sự tự do cảm nhận và sáng tác, qua bút pháp trực họa, các nghệ sĩ đã khắc họa trực tiếp các khía cạnh sắc màu văn hóa vật thể và phi vật thể của đồng bào các dân tộc anh em Pa Cô, Tà Ôi, Pa Hy, Cơtu ở vùng cao A Lưới. Những giá trị văn hóa này đã tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng, nhiều màu sắc về phong tục tập quán, sinh hoạt hằng ngày của đồng bào qua nhiều thế hệ.
A Lưới là địa phương vùng núi biên giới ở phía tây thành phố Huế, không chỉ thu hút du khách bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ, mà còn nhờ vào sự đa dạng về văn hóa và nghệ du khách bởi cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn nhờ vào sự đa dạng về văn hóa và nghệ thuật truyền thống của các dân tộc thiểu số Tà Ôi, Pa Cô, Cơtu, Pa Hy. Trải qua nhiều thế hệ, các cư dân ở đây đã tạo nên những giá trị văn hóa đa dạng, nhiều màu sắc, là bảo tàng sống về các kiểu kiến trúc nhà cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số như nhà Moong (nhà sàn dài) của người Pa Cô, nhà Roong của người Tà Ôi, nhà Gươl của người Cơtu. Về phong tục tập quán, đời sống tâm linh, lễ hội, dân ca, dân vũ, trang phục, ẩm thực, lao động sản xuất phong phú. Cùng nhiều làng nghề truyền thống với những sản phẩm kết sản phẩm kết tinh giá trị văn hóa hóa của một vùng đất như Nghề điêu khắc gỗ, đan lát, nghề dệt zèng, nghề làm gốm. Mỗi sản phẩm nghề truyền thống có giá trị vừa là vật dụng bảo đảm nhu cầu sinh hoạt, vừa là tác phẩm nghệ thuật, thể hiện nét đẹp lao động cần cù, tỉnh thần sáng tạo của đồng bào các dân tộc thiểu số ở A Lưới, góp phần tạo nên nét đặc trưng độc đáo trong kho tàng văn hóa các dân tộc Việt Nam.
Bảo tàng Mỹ thuật Huế tổ chức các hoạt động trưng bày triển lãm lần này, nhằm giới thiệu về bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số ở A Lưới và tiếp tục triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2025.
Các nội dung trưng bày triển lãm gồm 150 tác phẩm ký họa (thuộc sưu tập của Bảo tàng) về kiến trúc nhà truyền thống, phong cảnh, trang phục, nét sinh hoạt đời thường và cảnh quan thiên nhiên của vùng đồng bào các dân tộc thiểu số A Lưới và giới thiệu quãng diễn nghề dệt zèng của người Tà Ôi, đan lát mây tre của người Cơtu cùng với các trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Pa Cô, Tà Ô, Pa Hy, Cơtu. Trưng bày và trình diễn bộ sưu tập áo dài và trang phục có sử dụng nền tranh của một số tác phẩm ký họa về A Lưới và ứng dụng vải thổ cẩm, hoa văn dệt zèng lên áo dài, trang phục. Sự kết hợp giữa 02 di sản phi vật thể quốc gia: nghề dệt zèng A Lưới và Tri thức may, mặc áo dài Huế đã tạo nên bộ sưu tập trang phục ấn tượng và mang bản sắc di sản văn hóa đặc trưng vùng đất Cố đó, góp phần bảo tồn, quảng bá và phát triển “Tri thức may, mặc áo dài Huế” và Nghề dệt zèng A Lưới đến với công chúng trong nước và bạn bè quốc tế ngay tại Bảo tàng Mỹ thuật Huế.
Triển lãm mong muốn mang đến cho người xem một bức tranh chân thực – sống động – giàu cảm xúc về bản sắc văn hóa vùng cao; là hoạt động kết nối văn hóa – nghệ thuật – cộng đồng, tạo cơ hội để du khách và công chúng hiểu sâu hơn về cuộc sống, truyền thống và tinh hoa lao động sáng tạo của đồng bào dân tộc thiểu số; tạo động lực thu hút các nguồn lực đầu tư góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch ở địa phương.
Nhằm góp phần quảng bá, tôn vinh nét đẹp mảnh đất và con người A Lưới đến công chúng trong nước và bạn bè quốc tế qua góc nhìn của nghệ thuật ký họa. Bảo tàng Mỹ thuật Huế lựa chọn 96 tác phẩm trong số gần 300 tác phẩm ký họa về Á Lưới thuộc sưu tập của tảng để xuất bản ấn phẩm “Nét đẹp Văn hóa truyền thống A Lưới”.
Triển lãm mở cửa đến hết ngày 12/12/2025 tại Trung tâm Nghệ thuật Điềm Phùng Thị, số 17 đường Lê Lợi, phường Thuận Hóa, thành phố Huế.
