Tác giả: Trần Như Đăng Tuyên
Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật thành phố
Trong khi nhiều địa phương đang loay hoay tìm cách xây dựng bản sắc để giữ chân du khách, thì các xã A Lưới, thành phố Huế nổi lên với một hướng đi hoàn toàn khác biệt. Vừa qua, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế đã tổ chức Hội nghị “Nghiên cứu đánh giá và đề xuất hồ sơ hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại các xã A Lưới”, thông qua hoạt động đã mở ra tầm nhìn chiến lược và lộ trình cụ thể để đánh thức tiềm năng của vùng đất này.
Làm du lịch bằng ký ức, văn hóa và thiên nhiên
Hiện nay, theo đà lợi nhuận, nhiều nơi làm du lịch theo xu hướng bê tông hóa, thuật ngữ này chỉ tình trạng lạm dụng vật liệu xây dựng hiện đại (bê tông, cốt thép) để can thiệp thô bạo vào cảnh quan tự nhiên và không gian văn hóa bản địa. Nhiều vùng đồi núi, thung lũng nguyên sơ bị san phẳng để nhường chỗ cho các khối khách sạn đồ sộ, nhà hàng và khu nghỉ dưỡng san sát nhau. Tại nhiều thị trấn du lịch nổi tiếng vùng cao, không gian xanh bị thu hẹp tối đa, thay vào đó là những khối bê tông chọc trời che khuất tầm nhìn bao quát thiên nhiên. Tại các vùng ven biển, hệ thống resort khép kín mọc lên như nấm, xây tường bao bằng bê tông, cắt đứt sự liền mạch của hệ sinh thái cồn cát và rừng phòng hộ.
Khu vực A Lưới hiện nay may mắn còn lưu giữ được những giá trị nguyên bản hiếm có. Nơi đây sở hữu không gian sinh thái đầu nguồn trong lành, văn hóa cộng đồng dân tộc đậm đà bản sắc, những trang sử vùng biên hào hùng, cùng hệ thống sinh kế gắn bó mật thiết với rừng. Chính cấu trúc văn hóa – cảnh quan đặc biệt này cho phép các xã A Lưới phát triển một mô hình du lịch dựa trên ký ức, văn hóa, thiên nhiên và chính những con người bản địa.
Bài toán liên kết vùng và những rào cản cần tháo gỡ
Tuy nhiên, tài nguyên tự thân sẽ không thể tự động chuyển hóa thành giá trị kinh tế nếu thiếu đi sự tổ chức, liên kết và các phương thức quản trị phù hợp. Định hướng từ năm 2025, sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không gian A Lưới cần được tiếp cận như một chỉnh thể liên kết phát triển thống nhất.
Nghiên cứu đánh giá và đề xuất hồ sơ hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại các xã A Lưới
Trong chuỗi liên kết đó, mỗi xã, mỗi địa phương đóng một vai trò chuyên biệt, bổ trợ cho nhau để tạo thành một hành trình trải nghiệm hoàn chỉnh mà không có sự cạnh tranh nội bộ. Xã A Lưới 1 nắm giữ ưu thế về sinh thái cộng đồng và các mô hình homestay, xã A Lưới 2 đảm nhận vai trò điều phối, đào tạo nhân lực, truyền thông và mở rộng thị trường, xã A Lưới 3 ghi dấu ấn bằng các giá trị văn hóa dân tộc và hoạt động giáo dục trải nghiệm, xã A Lưới 4 mang lại chiều sâu về lịch sử A So cùng cảnh quan vùng biên giới, xã A Lưới 5 là không gian sinh thái đầu nguồn và cung cấp các dịch vụ môi trường rừng.
Mặc dù bức tranh tổng thể rất giàu tiềm năng, thực tế triển khai vẫn đối diện với nhiều rào cản. Hạ tầng cơ bản tại một số điểm đến còn thiếu thốn, sản phẩm du lịch chưa được chuẩn hóa, và câu chuyện điểm đến chưa được khắc họa rõ nét. Cùng với đó là tình trạng dữ liệu số rời rạc, kỹ năng vận hành chưa đồng đều và hồ sơ đề xuất hỗ trợ thiếu tính hệ thống. Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc nghĩ ra mô hình, mà là làm thế nào để mô hình đó có thể tự vận hành bền vững sau khi các nguồn lực hỗ trợ kết thúc.
Chuyển đổi số và đòn bẩy từ chính sách
Để giải quyết những bài toán trên, A Lưới đang đứng trước cơ hội lớn từ các đòn bẩy chính sách. Nghị quyết số 02/2026/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân thành phố Huế mang đến các cơ chế hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2026–2030 vô cùng thiết thực từ đào tạo, quảng bá, sản phẩm, đến cảnh quan và hạ tầng. Đồng thời, Nghị quyết số 05-NQ/TU của Thành uỷ cũng xác định rõ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chính là những động lực phát triển mới.
Điều này khẳng định, du lịch cộng đồng không còn là sân chơi riêng của ngành du lịch, mà là sự tổng hòa của quản trị địa phương, dữ liệu số, sinh kế cộng đồng và bảo tồn văn hóa. Đã đến lúc chúng ta cần chuyển từ việc làm du lịch thuần túy bằng tài nguyên sang làm du lịch bằng tri thức, dữ liệu số và năng lực tổ chức của cộng đồng.
Những định hướng trọng tâm và sự đồng hành của Liên hiệp Hội
Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, lãnh đạo các xã A Lưới, cùng các chuyên gia, những nhà khoa học đã thảo luận sâu và thống nhất bốn định hướng hành động trọng tâm.
Một là, cần đánh giá thực trạng khách quan dựa trên cơ sở dữ liệu thực tế để nhìn nhận lại sự phát triển của từng xã, tuyệt đối tránh tư duy phát triển cảm tính hay chạy theo phong trào.
Hai là, có sự phân vai rõ ràng, trên cơ sở khẳng định vai trò riêng biệt của từng xã trong chuỗi liên kết vùng để tránh trùng lặp sản phẩm và triệt tiêu lợi thế của nhau.
Ba là, ưu tiên hồ sơ trọng điểm, lựa chọn các nhóm hồ sơ theo 02/2026/NQ-HĐND có khả năng triển khai sớm, mang lại hiệu quả sớm và có sức lan tỏa lớn trong cộng đồng.
Thứ tư, số hóa quản trị du lịch, mỗi điểm đến cần có dữ liệu quản lý, mỗi sản phẩm phải có chủ thể rõ ràng, mỗi tuyến đường cần thông tin an toàn và mọi hoạt động hỗ trợ đều phải đo lường được hiệu quả sau đầu tư.
Tất cả những định hướng trên nhằm đảm bảo mục tiêu cuối cùng là phải hình thành được danh mục công việc, đầu mối chịu trách nhiệm, lộ trình thực hiện và cơ chế liên kết cụ thể giữa các địa phương.
Trong tiến trình đó, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố khẳng định sẽ không chỉ dừng lại ở vai trò nghiên cứu, mà sẽ là chiếc cầu nối vững chắc giữa địa phương với các chuyên gia, chính sách, công nghệ và các nguồn lực hỗ trợ. Cụ thể, Liên hiệp Hội cam kết hỗ trợ các xã rà soát định hướng sản phẩm, tư vấn xây dựng hồ sơ, kết nối chuyên gia, và tham gia xây dựng hệ sinh thái truyền thông số. Trọng tâm là giúp các địa phương làm đúng hồ sơ sát với nhu cầu thực tiễn để duy trì khả năng vận hành lâu dài.
Con đường phía trước tuy nhiều thử thách, nhưng với sự đầu tư tâm huyết và hướng đi khoa học, các xã A Lưới hoàn toàn có đầy đủ tiềm lực để vươn mình trở thành một mô hình tiêu biểu của thành phố Huế về du lịch cộng đồng gắn liền với văn hóa dân tộc, du lịch sinh thái bảo vệ rừng và du lịch thông minh ở khu vực miền núi./.
