Tác giả: TS. Đặng Thanh Phú
So với các nước tiên tiến trên thế giới, kinh tế golf vẫn là một khái niệm còn khá mới mẻ tại Việt Nam. Cần có cách tiếp cận mới để đưa kinh tế Golf sớm trở thành một động lực phát triển kinh tế đất nước trong thời gian đến.
Đã có nhiều quốc gia trên thế giới như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Pháp, Úc, Canada, hay Vương quốc Anh phát triển mạnh mẽ kinh tế Golf từ nhiều năm nay, qua đó vừa góp phần vào quá trình phát triển du lịch nói riêng và nền kinh tế quốc gia của các nước.
Sân Southamptonm, New York (Mỹ). (Nguồn: Global Golf Travel)
Môn thể thao “quý tộc”
Từ lâu nay, golf được ví là một môn thể thao “quý tộc”. Đây là môn thể thao ngoài trời. Golf ra đời vào thế kỷ 15 tại Scotland. Sân golf thường được bố trí 9 hoặc 18 lỗ, được thiết kế với các địa hình, độ dài khác nhau và thường có các chướng ngại vật như bãi cát, nước.
So với các môn thể thao khác, chơi Golf khá tốn kém do kinh phí để mua sắm các thiết bị chơi golf đắt đỏ. Các trang phục, giày, bộ gậy để chơi golf có đặc thù riêng. Ngoài ra, các phí sân cỏ, thẻ thành viên, thuê caddie, xe điện phục vụ, các dịch vụ khác để chơi golf cũng khá tốn kém, do vậy môn thể thao này thường chủ yếu dành cho “giới có tiền” mới chơi được.
Xét về góc độ kinh tế, golf là một ngành dịch vụ cao cấp, thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế thông qua du lịch golf, tạo ra nhiều việc làm và đặc biệt là thu hút được nguồn chi tiêu lớn từ “người chơi”, hay khách du lịch cao cấp.
Theo số liệu của Golf Course Industry (2023) cho thấy, số lượng người chơi golf trên thế giới đã tăng 3,1 triệu người kể từ năm 2022. Cũng theo trang báo này, ngoài Mỹ là quốc gia có số lượng người chơi golf nhiều nhất, thì các quốc gia có số lượng người chơi nhiều là Nhật Bản (11,4 triệu), Hàn Quốc (8,7 triệu), Canada (6,3 triệu), Anh (4,2 triệu) và Đức (2,4 triệu).
Nếu so sánh giữa các châu lục, thì châu Á là khu vực dẫn đầu về số lượng người chơi golf với 26,2 triệu người và châu Âu là khu vực đứng thứ hai với 19,7 triệu người chơi golf.
Golf là môn thể thao đòi hỏi một diện tích sân khá rộng, phức tạp. Việc thiết kế sân golf có thể khác biệt ở mỗi khu vực, hay quốc gia tùy thuộc vào văn hóa, hay điều kiện thiên nhiên ở đó. Như ở châu Âu, đặc biệt là Vương quốc Anh và Ireland, các sân được thiết kế ôm trọn môi trường tự nhiên. Đối với các sân golf truyền thống thường có địa hình gồ ghề, gió thay đổi và các hố cát sâu. Việc thiết kế sân golf nhiều khi được ví như những câu chuyện riêng độc đáo, với hành trình lịch sử xuyên suốt.
Kinh tế golf tại các nước
Cho đến nay, golf không còn chỉ là một môn thể thao được yêu thích, mà đã trở thành một ngành công nghiệp du lịch đóng góp vào sự phát triển kinh tế của nhiều nước, đặc biệt là các nước phát triển. Theo Hiệp hội Golf nhà nghề thế giới (PGA), 80% sân golf tập trung ở 10 quốc gia có nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đáng nói, tại các quốc gia phát triển nơi thu nhập của người dân càng cao thì số lượng sân golf lại càng phát triển nhiều hơn. Số liệu của Ngân hàng Thế giới ngày 18/4/2024 ghi nhận có 5 quốc gia có nhiều sân golf nhất trên thế giới và mức thu nhập GDP/đầu người rất cao, như Singapore (20 sân, thu nhập GDP đầu người 82.808 USD/người), Mỹ (16,752 sân, 76.330 USD/người), Úc (1,616 sân, 65.100 USD/người), Canada (2,633 sân, 55.522 USD/người), Vương quốc Anh (3.172 sân, 46.125 USD/người).
Chỉ tính riêng nước Mỹ, có đến hơn 16.000 sân golf đưa Mỹ trở thành quốc gia hàng đầu thế giới về sở hữu sân golf. Việc phát triển golf đã đem lại một khoản thu hơn 102 tỷ USD, tăng 20% so với năm 2016 là 84 tỷ USD (theo tổ chức National Golf Foundation). Các khoản thu không chỉ trực tiếp đến từ các sân golf, các cửa hàng bán lẻ thiết bị golf, mà còn đến từ việc tổ chức các sự kiện lớn (như PGA Tour), hay các khoản đầu tư vào cơ sở hạ tầng có liên quan.
Việc kinh doanh môn thể thao golf còn tác động lan tỏa đến các ngành khác như nhà hàng, dịch vụ, khách sạn, giải trí. Như trường hợp ở Mỹ, nếu tính cả trực tiếp và gián tiếp thì phát triển golf đã thu về cho ngân sách nước Mỹ khoảng 226,5 tỷ USD (theo Liên minh công nghiệp Golf Hoa Kỳ, 2023). Cùng với lợi ích kinh tế, golf còn tạo ra công ăn việc làm cho khoảng 2 triệu việc làm tại Mỹ, đem lại khoản thu nhập ước tính 55,6 tỷ USD mỗi năm.
Cũng giống Mỹ, với Hàn Quốc, golf dường như đã trở thành một môn thể thao được người dân nước này hết sức ưa chuộng. Golf là một phần quan trọng trong cuộc sống của người Hàn Quốc. Theo thống kê của Reuters, người Hàn Quốc chi tới 13 tỷ USD mỗi năm cho golf, tương đương khoảng 260 USD/người. Để “đối phó” với mức chi phí cao của môn thể thao này, người Hàn Quốc đã nghĩ ra nhiều cách hay để vẫn có thể chơi được golf dưới nhiều hình thức và giá cả phù hợp, và trong số đó là “trò chơi golf ảo”. Có đến 200.000 người Hàn Quốc chơi golf ảo mỗi ngày (theo Reuters). Ngoài ra, người Hàn Quốc còn lựa chọn chơi golf ở nước ngoài với mức chi phí rẻ hơn so với trong nước của họ. Và Việt Nam hiện là một trong số điểm đến được người Hàn Quốc lựa chọn để chơi golf.
Hàn Quốc – thủ đô thời trang golf toàn cầu. (Nguồn: golfnews)
Ở một chiều khác, sự phát triển của golf đã tạo ra hiệu ứng cho các ngành công nghiệp dịch vụ khác, trong đó phải kể đến là ngành “công nghiệp thời trang golf”. Mặc dù không có số liệu thống kê chi tiết, song theo chia sẻ của các “golfer” trên toàn thế giới thì tổng mức chi cho thời trang golf của họ có thể lên đến khoảng 9 tỷ USD mỗi năm, và riêng Hàn Quốc các golfer nước này đã chi đến 45% trong tổng số đó, giúp nước này trở thành thủ đô của thời trang golf toàn cầu.
Cùng với các lợi ích về kinh tế, golf đã đem lại nhiều công ăn việc làm cho người lao động, tạo động lực thúc đẩy phát triển các ngành du lịch, dịch vụ, bất động sản, công nghiệp sản xuất, bán lẻ thiết bị golf. Theo Hiệp hội Du lịch Hoa Kỳ (US Travel Association), “du lịch golf” đem về 25 tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ mỗi năm. Với khách du lịch golf, họ không chỉ chơi golf mà còn sử dụng các dịch vụ nhà hàng, khách sạn, hoạt động giải trí tại các khu nghỉ dưỡng golf, nhờ vậy tạo ra siêu lợi nhuận cho ngành dịch vụ và khách sạn.
Hướng đi mới của Việt Nam
Là một quốc gia có nhiều lợi thế để phát triển “kinh tế golf” nhờ các điều kiện thuận lợi về dân số, diện tích đất đai và lãnh thổ, đặc biệt là đà phát triển kinh tế ấn tượng gần đây của đất nước khi có thể tiến sát vào top 20 nền kinh tế lớn nhất của thế giới trong vài năm tới (đánh giá của Quỹ Tiền tệ Quốc tế – IMF).
Với môn thể thao golf, Việt Nam được xem là quốc gia đi sau so với các nước. Song với chỉ một thời gian ngắn, Việt Nam đã từng bước ghi dấu ấn trên bản đồ golf quốc tế và được xem là điểm đến hàng đầu châu Á (liên tiếp từ 2017 đến 2024) và là điểm đến golf hàng đầu thế giới (từ 2019 đến 2021). Đây thật sự là lợi thế và là cú hích để Việt Nam thúc đẩy phát triển “kinh tế golf” hơn nữa.
Để phát triển kinh tế golf, cần xem xét đây là một ngành du lịch mũi nhọn hướng đến du lịch xanh và bền vững, chứ không chỉ là một môn chơi thể thao thuần túy, bởi “du lịch golf” là một loại hình nghỉ dưỡng cao cấp, được kết hợp giữa các yếu tố thể thao, văn hóa và thiên nhiên, đồng thời tạo ra được các lợi ích về kinh tế và các lợi ích đan xen khác. Điều này được thấy rõ khi doanh thu từ du lịch golf đã đạt 600 triệu USD (năm 2022) và dự kiến cán mốc 1 tỷ USD trong năm 2025, tương ứng khoảng 8-10% tổng doanh thu du lịch quốc gia (theo Tổng cục Du lịch).
Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội lớn khi tham gia sâu rộng vào hội nhập quốc tế, với sự gia tăng của các nhà đầu tư và khách du lịch nước ngoài nên việc phát triển golf hay du lịch golf nên được xem là một hướng đi mới để phát triển kinh tế – xã hội, đóng góp cho ngân sách, giải quyết công ăn việc làm và thu nhập cho người dân cũng như ngân sách địa phương và quốc gia.
Tuy nhiên, để phát triển “kinh tế golf” hay “du lịch golf” đúng hướng, cần có một chiến lược quốc gia tổng thể đối với một “nền kinh tế golf” hiệu quả và bền vững, bởi đan xen với những lợi ích mà nó đem lại thì chắc hẳn sẽ có nhiều rủi ro khi tiến hành xây dựng các sân golf như tình trạng lấn chiếm đất, hay chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang làm sân golf, dẫn đến đẩy người nông dân vào cảnh mất kế sinh nhai, hay tình trạng ô nhiễm đất, nước do sử dụng thuốc trừ sâu, diệt cỏ.
Dẫu vậy, đã đến lúc Việt Nam cần xem xét golf, du lịch golf hay kinh tế golf là một động lực kinh tế mạnh mẽ đối với nền kinh tế của đất nước, bởi quy cho cùng golf, bên cạnh là một thể thao thuần túy, thì sự phát triển đúng hướng của nó sẽ góp phần làm tăng trưởng GDP quốc gia, tạo công ăn việc làm, phát triển du lịch và bất động sản. Golf, bên cạnh giá trị về lợi ích kinh tế, còn đem lại các giá trị về xã hội và văn hóa của quốc gia./.
