Tác giả: TS. Đặng Thanh Phú
Thế giới những ngày này đang hướng về cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Trung Quốc và Hoa Kỳ. Khác với những mong đợi trong cuộc gặp lần trước, thế giới sẽ kỳ vọng những gì ở cuộc gặp lần này.
Doanh nghiệp nào tháp tùng Tổng thống Trump
Chuyến thăm lần này của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc kéo theo câu hỏi liệu doanh nghiệp hàng đầu nào của Mỹ sẽ tháp tùng Tổng thống Trump. Theo Reuters, chính quyền Trump đã mời các CEO từ Nvidia, Apple, Exxon, Boeing, Qualcomm, Blackstone, Citigroup.
Sở dĩ dư luận hết sức quan tâm đến danh sách khách mời các doanh nghiệp hàng đầu của Mỹ tham gia đoàn chính thức của Tổng thống Mỹ Donald TRrump đến Trung Quốc từ ngày 14-15.5 có liên quan đến các thỏa thuận giữa Bắc Kinh với Washington trong khuôn khổ cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc.
Theo Giám đốc điều hành Boeing Kelly Ortberg, công ty này đang trông chờ vào chính quyền ông Trump để tháo gỡ cho một đơn đặt hàng lớn với phía Trung Quốc vốn dĩ đã được mong đợi khá lâu.
Được biết, Trung Quốc và nhà sản xuất máy bay Boeing của Mỹ đã tiến hành các cuộc đàm phán kéo dài cho một thỏa thuận bao gồm 500 máy bay Boeing 737 MAX, cùng hàng chục máy bay thân rộng khác. Đây là đơn hàng lớn đầu tiên của Trung Quốc đối với Boeing kể từ năm 2017 và bất kỳ thông báo nào về đơn đặt hàng này cũng đều được coi là một thắng lợi lớn cho hội nghị thượng đỉnh của các nhà lãnh đạo.
Hiện con số chính xác sẽ có bao nhiêu CEO của Mỹ tham gia cùng phái đoàn chính thức của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc vẫn chưa được công bố. Tuy nhiên, so với chuyến thăm lần trước vào năm 2017 có đến 30 nhà lãnh đạo các của các tập đoàn, công ty hàng đầu của Mỹ thì số lượng lần này có phần ít hơn.
Các thỏa thuận hợp tác hai bên
Cũng theo Reuters, nhiều khả năng Trung Quốc và Mỹ sẽ thực hiện trao đổi các thỏa thuận liên quan đến máy bay, nông nghiệp và thương mại bên cạnh các vấn đề về Iran, Đài Loan (Trung Quốc), hạt nhân và trí tuệ nhân tạo.
Dự kiến hai bên sẽ thành lập các diễn đàn nhằm thúc đẩy thương mại và đầu tư song phương, trong đó Trung Quốc sẽ công bố các thương vụ mua sắm liên quan đến máy bay Boeing, nông sản và thương mại của Mỹ.
Máy bay Boeing 737. Nguồn: Internet.
Ngoài ra, có nhiều khả năng cho thấy hai bên sẽ gia hạn thỏa thuận liên quan đến chiến tranh thương mại để cho phép Mỹ nhập khẩu khoáng sản đất hiếm từ phía Trung Quốc.
Cuộc gặp gần nhất giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra vào tháng 10.2025, trong bối cảnh hai bên nhất trí tạm dừng cuộc chiến tranh thương mại gay gắt khi Mỹ liên tiếp áp đặt thuế quan ba chữ số đối với hàng hóa Trung Quốc và Bắc Kinh đe dọa hạn chế nguồn cung đất hiếm toàn cầu.
Trí tuệ nhân tạo (AI)
Trí tuệ nhân tạo sẽ là một chủ đề được đề cập tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ và Trung Quốc. Ảnh: Reuters.
Trong chương trình nghị sự của cuộc gặp thượng đỉnh giữa Mỹ và Trung Quốc, nhiều khả năng hai bên sẽ xem xét thảo luận về vấn đề khoa học công nghệ nổi bật, cụ thể là Trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo tờ Wall Street Journal, hiện tại phía chính phủ Trung Quốc và chính phủ Mỹ (Nhà Trắng) đang cân nhắc khởi động các thảo luận chính thức về trí tuệ nhân tạo (AI) trong thời gian đến.
Còn theo tờ New York Times, Nhà Trắng đã thông báo đến các CEO của Anthropic, Google, OpenAI về một kế hoạch trước chuyến thăm Trung Quốc lần này của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đặc biệt, một trong những kế hoạch tiềm năng là quy trình xem xét chính thức của chính phủ đối với các “mô hình AI mới”.
Các cuộc thảo luận này báo hiệu một sự đảo ngược trong cách tiếp cận mới của chính phủ Mỹ đối với AI. Tổng thống Mỹ Donald Trump luôn tỏ ra là người ủng hộ mạnh mẽ loại công nghệ này, bởi ông cho rằng AI đóng vai trò rất quan trọng để giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh địa chính trị với Trung Quốc.
Thế giới mong đợi điều gì?
Chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc trong hai ngày từ 14-15.5 có thể sẽ chỉ là một bước đi tương đối khiêm tốn hướng tới sự ổn định cho mối quan hệ hợp tác song phương quan trọng nhất thế giới hiện nay.
Theo trang csis.org, Tổng thống Mỹ Donald Trump phải đối mặt với những kỳ vọng quá lớn trong bối cảnh một mối quan hệ phức tạp và đầy thách thức hơn nhiều so với trước đây, trong khi đó phía Trung Quốc dường như cảm thấy tự tin trong cuộc gặp thượng đỉnh lần này với Mỹ.
Với cuộc gặp lần này, ông Trump thể hiện mong đợi từ phía Trung Quốc tiếp tục ủng hộ cho mối quan hệ hai bên, qua đó giúp mang lại lợi ích kinh tế và an ninh thiết thực cho Mỹ. Trong vấn đề Iran, ông Trump tìm kiếm sự ủng hộ của Trung Quốc đối với những nỗ lực của ông nhằm đạt được thỏa thuận chấp nhận được từ Iran để chấm dứt xung đột và mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump và chính quyền của mình cũng mong đợi Trung Quốc sẵn sàng cung cấp nguyên tố đất hiếm cho Mỹ như đã được hai bên nhất trí tại cuộc gặp giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc vào năm ngoái, cũng như tăng cường hợp tác với Trung Quốc để ngăn chặn xuất khẩu fentanyl.
Trong khi đó, Trung Quốc đặt ưu tiên của nước này là sự ổn định hơn trong quan hệ với Mỹ, đặc biệt là sự tính toán dễ dự đoán hơn về thuế quan. Về kinh tế, Trung Quốc thể hiện mong muốn đạt được thỏa thuận giảm bớt các rào cản đầu tư vào Mỹ, mặc dù nước này nhận thấy điều này khó có thể thực hiện tại thời điểm hiện nay.
Về vấn đề Iran, Trung Quốc dường như cho thấy cơ bản đồng ý với đề xuất của Mỹ để theo hướng đạt được thỏa thuận giữa Mỹ và Iran để mở lại eo biển Hormuz.
Các quốc gia khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương thể hiện sự quan tâm sát sao vào kết quả của chuyến thăm chính thức của Tổng thống Mỹ Donald Trump đến Trung Quốc lần này, chủ yếu nhắm vào các thỏa thuận liên quan đến thương mại, công nghệ, kiểm soát xuất khẩu cũng như khả năng sớm chấm dứt vấn đề Iran.
Còn trên khắp khu vực, chính phủ các nước đều hy vọng vào kết quả tốt đẹp trong cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ – Trung Quốc lần này. Với mỗi quốc gia, hy vọng chung là một phương thức chung sống hòa bình, giúp giảm căng thẳng và bất ổn, đặc biệt là thuế quan và chuỗi cung ứng khoáng sản, và tiếp đó là một giải pháp hòa bình, ổn định cho vấn đề Iran hay các xung đột toàn cầu hiện nay.
