Tác giả: TS. Đặng Thanh Phú
Một số nhận định của các nhà khoa học đưa ra gần đây cho thấy hiện tượng El Nino có thể trở lại và diễn biến phức tạp vào năm 2026. Thế giới sẽ làm gì để đối phó hiện tượng này?.
El Nino là gì?
Theo trang action medeor, El Nino là một hiện tượng khí hậu xảy ra vài năm một lần và gây ra sự suy yếu của gió mậu dịch. Điều này dẫn đến những thay đổi thời tiết nghiêm trọng ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là các quốc gia thuộc khu vực bán cầu nam.
Theo diễn giải của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia của Hoa Kỳ, trong tiếng Tây Ban Nha, El Nino có nghĩa là “cậu bé”. Nó xuất hiện khi các ngư dân Nam Mỹ lần đầu tiên nhận thấy những đợt nước biển ấm bất thường ở Thái Bình Dương vào những năm 1600. Nước ấm bị đẩy ngược về phía đông, hướng về bờ biển phía tây của châu Mỹ.
El Nino và La Nina là các chu kỳ khí hậu định kỳ ở vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương, xảy ra vài năm một lần và có thể gây ảnh hưởng sâu sắc đến các hình thái thời tiết toàn cầu. Các hiện tượng này có thể gây ra lũ lụt ở một số khu vực của châu Phi và hạn hán ở các khu vực khác, góp phần gây ra các cơn bão mùa đông ở bờ biển phía Tây, đồng thời dẫn đến nhiều đợt nắng nóng cực đoan hơn trên toàn cầu trong trường hợp El Nino.
Hiện tượng El Nino được đặc trưng bởi nhiệt độ nước biển ấm bất thường dọc theo vùng biển nhiệt đới xích đạo Thái Bình Dương, cùng với một loạt các thay đổi về hướng gió và lượng mưa trong khí quyển. Những thay đổi này đủ lớn để ảnh hưởng đến thời tiết toàn thế giới. Hiện tại, nước biển ấm bất thường đang lan rộng dưới bề mặt đại dương từ phía Tây sang phía Đông vùng nhiệt đới Thái Bình Dương, có thể là dấu hiệu báo trước cho một sự kiện như vậy, các nhà khí tượng học của NOAA nhận định.
El Nino sẽ trở lại
Mới đây, trên trang edition.cnn.com vào ngày 12.3 đưa ra cảnh báo cho rằng hiện tượng El Nino có thể sớm xuất hiện, mang theo thời tiết khắc nghiệt và khí hậu nóng hơn. Đồng thời còn nhấn mạnh rằng ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy El Nino có khả năng hình thành và mạnh lên thành một hiện tượng đáng kể trong vài tháng tới, làm đảo lộn các mô hình thời tiết trên thế giới. El Nino làm Trái Đất nóng lên, khiến khả năng xảy ra một năm ấm kỷ lục khác cao hơn nhiều so với bình thường, cả trong năm nay và năm sau.
Hiện tượng El Nino. Ảnh: NOAA (Hoa Kỳ).
Trong khi đó, theo dự đoán các nhà khí tượng học của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA) thì hiện tượng El Nino sẽ hình thành vào khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 và kéo dài ít nhất đến cuối năm, và có khả năng sẽ trở nên mạnh hơn vào những tháng mùa đông. Điều này sẽ có tác động đến thời tiết mùa đông ở các quốc gia như Mỹ, Canada.
Điều đáng chú ý, là các dự báo của Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (Hoa Kỳ), cũng như dự báo của Cục Khí tượng Úc kết quả phân tích từ các mô hình máy tính tổng hợp của châu Âu đều cho thấy một kịch bản chung và chỉ thể hiện một sự khác biệt nhỏ về thời gian. Theo đó, hiện tượng siêu El Nino sẽ diễn biến dữ dội vào cuối mùa thu năm 2026 và gần như chắc chắn sẽ đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức kỷ lục, dẫn đến các hiện tượng tẩy trắng san hô và các tác động gây hại khác.
Cùng với đó, các mô hình khí hậu còn cho thấy những đợt gió tây tăng cường sẽ tiếp diễn đến đầu và giữa mùa hè trên phần lớn khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương. Nhà dự báo thời tiết Mỹ David Schlotthauer còn cảnh báo các diễn biến này sẽ mạnh lên đáng kể vào mùa hè, kéo dài sang mùa thu và mùa đông năm 2026, gây nguy cơ xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan trên toàn cầu, từ nắng nóng dữ dội, lũ lụt nguy hiểm cho tới sự xáo trộn lớn trong mùa bão.
Thế giới làm gì để đối phó?
Để đối phó với hiện tượng El Nino, nhiều quốc gia trên thế giới đã có nhiều cách làm hay để đối phó với những tác động mà El Nino gây ra.
Với nước Mỹ, tại Los Angeles, thành phố này đã phát động chiến dịch xây dựng các “trung tâm phục hồi” nhằm cung cấp bóng râm và làm mát bằng năng lượng tái tạo tại các cộng đồng có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao từ El Nino. Còn tại Phoenix, một thành phố nằm giữa sa mạc Sonoran, đã tiến hành xây dựng vỉa hè làm mát bằng chất liệu đặc biệt phản chiếu ánh nắng Mặt Trời.
Tại một thành phố khác của Mỹ là Miami, thành phố này cũng đã triển khai các chiến dịch trồng cây ở đô thị lớn, đồng thời cung cấp hỗ trợ tài chính để giúp các hộ gia đình có thu nhập thấp trang trải hóa đơn năng lượng.
Còn ở Trung Quốc, chính quyền và nhiều công ty đã chủ động điều chỉnh ca làm việc, giảm thời gian làm việc cho công nhân làm việc ở ngoài trời như vệ sinh, bảo trì lưới điện, đồng thời chuẩn bị thuốc và nước khoáng mát cho người dân.
Như vậy, nếu đúng với dự báo của nhà khoa học đưa ra, sự xuất hiện trở lại của hiện tượng El Nino sẽ ảnh hưởng cực đoan đến các hình thái thời tiết khu vực trên toàn thế giới trong năm nay.
