Tác giả: TS. Đặng Thanh Phú
Trong thời đại kỷ nguyên số, công nghệ đã trở thành một công cụ tất yếu đối với sự phát triển của con người. Năm 2025 đã chứng kiến một sự bứt phá của công nghệ trên toàn cầu với nền tảng của trí tuệ nhân tạo (AI), vậy năm 2026 xu thế công nghệ thế giới sẽ là gì?
Điểm lại xu thế công nghệ năm 2025
Năm 2025 đã chứng kiến một bức tranh công nghệ toàn cầu trải qua những thay đổi đáng kể do những đổi mới công nghệ diễn ra quá sức nhanh chóng. Trong báo cáo triển vọng xu hướng công nghệ McKinsey, trang này đã đưa ra các xu hướng công nghệ nổi trội, đó là sự trỗi dậy của các hệ thống tự động (gồm robot vật lý và tác nhân kỹ thuật số, chuyển từ các dự án thí điểm sang ứng dụng thực tiễn); các mô hình hợp tác người – máy mới trong giai đoạn mới, được định hình bởi giao diện tự nhiên hơn, đầu vào đa phương thức và trí thông minh thích ứng (chuyển từ thay thế con người sang tăng cường sức mạnh cho con người); thách thức về khả năng mở rộng (nhu cầu tăng vọt khối lượng công việc đòi hỏi nhiều sức mạnh tính toán); cạnh tranh khu vực và quốc gia (các quốc gia và tập đoàn đã tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng quốc gia, sản xuất chip nội địa và tài trợ cho các sáng kiến công nghệ như phòng thí nghiệm lượng tử); quy mô và chuyên môn hóa (thúc đẩy sự đổi mới trong dịch vụ đám mây và kết nối tiên tiến); đổi mới có trách nhiệm là điều bắt buộc (lòng tin càng trở thành yếu tố then chốt quyết định việc áp dụng).
Khi đánh giá về các xu hướng công nghệ nổi bật trong năm 2025, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã đưa ra một số xu hướng có tác động mạnh mẽ tới thế giới, như: trí tuệ nhân tạo chuyển từ công nghệ đột phá sang hạ tầng nền tảng ở nhiều lĩnh vực; công nghệ lượng tử tiến gần hơn tới ngưỡng ứng dụng chiến lược; robot và tự động hóa thế hệ mới lan tỏa mạnh ra ngoài lĩnh vực sản xuất; năng lượng và công nghệ lưu trữ trở thành điều kiện tiên quyết cho phát triển công nghệ cao; công nghệ hàng không không người lái và hệ thống tự hành phát triển nhanh với tính lưỡng dụng cao; hạ tầng không gian và truyền thông vệ tinh tầm thấp nổi lên như một lớp công nghệ chiến lược mới; công nghệ mở và can thiệp vào con người đặt ra thách thức quản trị mới.
Đã có nhiều đánh giá của các diễn đàn, tổ chức quốc tế về các xu hướng công nghệ và tác động của nó đối với kinh tế toàn cầu. Như Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) nhận định, hơn 70% giá trị kinh tế mới toàn cầu trong thập niên tới dự kiến sẽ gắn với các nền tảng và công nghệ số, cho thấy công nghệ ngày càng giữ vai trò trung tâm trong mô hình tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của các quốc gia. Cũng theo WEF, có hơn 30 quốc gia đã ban hành hoặc cập nhật “chiến lược quốc gia về công nghệ lượng tử”, coi đây là lĩnh vực then chốt cho an ninh thông tin, mật mã và nghiên cứu vật liệu trong dài hạn, và tổng đầu tư công và tư toàn cầu cho công nghệ lượng tử đã vượt 40 tỷ USD, phản ánh tính chất cạnh tranh chiến lược của lĩnh vực này.
Còn theo McKinsey, trên 65% doanh nghiệp toàn cầu đã triển khai AI ở ít nhất một khâu vận hành, tăng gần gấp đôi so với năm 2022. AI ngày càng gắn với các hệ thống vật lý và ra quyết định bán tự động, làm gia tăng vai trò của AI trong quản trị và an ninh quốc gia.
Đến dự báo xu thế công nghệ năm 2026
Báo cáo mới nhất của Gartner cho thấy công nghệ thế giới trong năm 2026 sẽ tập trung vào 10 xu hướng sau: nền tảng phát triển AI gốc (AI-Native), nền tảng siêu máy tính AI, điện toán an toàn, hệ thống đa tác nhân (MAS), mô hình ngôn ngữ chuyên ngành (DSLM), AI vật lý, an ninh mạng chuyển từ phản ứng sang chủ động hay còn gọi là an ninh mạng phòng ngừa, nguồn gốc kỹ thuật số, nền tảng bảo mật AI, chuyển vùng địa lý (Geo-Roaming).
Các xu hướng công nghệ chiến lược năm 2026. Nguồn: Gartner.
Báo cáo của Gartner còn đưa ra dự báo đến năm 2030, hơn 75% doanh nghiệp châu Âu và Trung Đông sẽ chuyển vùng địa lý khối lượng công việc ảo của họ sang các giải pháp được thiết kế để giảm thiểu rủi ro địa chính trị, tăng từ mức dưới 5% vào năm 2025.
Theo đó, Gartner kết luận các xu hướng công nghệ năm 2026 sẽ là “AI trở thành trung tâm của mọi hoạt động đổi mới”, đi kèm với nhu cầu cấp thiết về các giải pháp bảo mật và quản trị tiên tiến. Đối với giới chuyên môn trong ngành an toàn thông tin, các xu hướng như Điện toán bảo mật, An ninh phòng ngừa, Nguồn gốc kỹ thuật số, và Nền tảng bảo mật AI là những lĩnh vực trọng tâm mà các tổ chức cần phải chú ý để bảo vệ tài sản và niềm tin kỹ thuật số trong kỷ nguyên siêu kết nối, nơi rủi ro địa chính trị cũng đang gia tăng.
Trong khi đó, trên trang Deloitte Insights cũng đã đưa ra 6 xu hướng công nghệ thế giới trong năm 2026, gồm: trí tuệ nhân tạo ứng dụng vào vật lý, khám phá sự giao thoa giữa trí tuệ nhân tạo và robot; kiểm tra thực tế về khả năng thích ứng, chuẩn bị cho lực lượng lao động dựa trên silicon; sự tính toán lại cơ sở hạ tầng AI, tối ưu hóa chiến lược tính toán trong kỷ nguyên kinh tế suy luận; tái thiết quy mô lớn, xây dựng một tổ chức công nghệ lấy trí tuệ nhân tạo làm trọng tâm; vấn đề nan giải về AI, bảo mật và tận dụng AI cho phòng thủ mạng; vượt qua những nhiễu loạn thông tin, các tín hiệu công nghệ đáng theo dõi khi trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển.
Xu hướng công nghệ năm 2026. Nguồn: wavestone.com.
Trong khi đó, trang wavestone.com cũng đưa ra một số xu hướng công nghệ trong năm 2026, như: doanh nghiệp được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo (AI); trí tuệ nhân tạo tạo sinh quy mô lớn; an ninh mạng vượt ra ngoài phạm vi cốt lõi; công nghệ thông tin bền vững ngay từ khâu thiết kế; công nghệ thông tin khu vực hóa; cơ sở hạ tầng và nền tảng đám mây sẵn sàng cho AI; sự sẵn sàng hậu lượng tử.
Nhìn nhận đúng về xu hướng công nghệ trong thời gian tới
Có thể thấy xu hướng công nghệ của năm 2025 là sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là GenAI. AI không còn giới hạn ở các ứng dụng thử nghiệm hay tiêu dùng, mà đã được tích hợp sâu vào sản xuất, quản trị, y tế và nghiên cứu khoa học. Với công nghệ lượng tử, mặc dầu chưa được phổ cập thương mại, song năm 2025 đã ghi nhận những bước tiến quan trọng về năng lực tính toán và sửa lỗi lượng tử. Nhờ sự kết hợp giữa AI, cảm biến và cơ điện tử, trong năm 2025, robot và tự động hóa đã được triển khai ngày càng nhiều trong các lĩnh vực về logistics, y tế, xây dựng và dịch vụ, nhờ đó đã có thể thay thế, hoặc tái cấu trúc khoảng 30% số nhiệm vụ lao động hiện nay (theo WEF), đồng thời tạo ra nhu cầu lớn về kỹ năng mới và tác động trực tiếp đến cấu trúc lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia. Ngoài ra, thị trường UAV toàn cầu dự kiến đạt trên 90 tỷ USD vào năm 2030 cũng phản ánh tốc độ mở rộng nhanh của lĩnh vực này, không gian vũ trụ trở thành một mặt trận cạnh tranh công nghệ và an ninh mới. Thiết bị đeo AR/VR, giao diện não – máy và các công nghệ hỗ trợ thần kinh bước đầu được ứng dụng trong y tế, đào tạo và quốc phòng.
Năm 2026 hứa hẹn sẽ là năm bản lề của công nghệ, khi những ý tưởng từng được coi là “khoa học viễn tưởng” bắt đầu bước vào đời sống thường nhật. Các xu hướng công nghệ chủ chốt năm 2026 sẽ không phải là việc chạy theo công nghệ mới nhất hào nhoáng, mà là tận dụng những công nghệ đã được triển khai. “AI sẽ tiếp tục thống trị xu thế công nghệ năm 2026”. Trí tuệ nhân tạo (AI) được quản trị, AI thế hệ mới (GenAI) được tích hợp vào các quy trình thực tế, an ninh mạng giúp đóng kín các điểm yếu, công nghệ bền vững được đo lường thực tế, chuẩn bị cho niềm tin vào đám mây lai, đa đám mây và kỷ nguyên hậu lượng tử.
Ngoài ra, các xu hướng công nghệ còn cho thấy công nghệ sẽ tiếp tục trở thành “một trụ cột mới của quan hệ quốc tế”. Bởi, công nghệ không chỉ tạo ra động lực tăng trưởng, mà còn tác động sâu sắc tới an ninh, chủ quyền và vị thế quốc gia, khiến việc nhận diện đúng cục diện và các xu hướng công nghệ luôn trở thành yêu cầu quan trọng trong hoạch định chính sách đối nội và đối ngoại của các nước, trong đó có Việt Nam./.
