Tác giả: TS. Nguyễn Đính
Viện Công nghệ Môi trường, Giảm nhẹ thiên tai và Biến đổi khí hậu
Ngày 11/12/2025, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hoàng Hải Minh đã ký Quyết định số 3781/QĐ-UBND công bố số liệu về Kết quả theo dõi, đánh giá Bộ chỉ số nước sạch nông thôn năm 2024 trên địa bàn thành phố Huế cho thấy tỉ lệ hộ gia đình sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 100%; tỉ lệ hộ gia đình sử dụng nước sạch đạt 97,4%.
Dân số năm 2024 của tỉnh Thừa Thiên Huế nay là thành phố Huế có 1.173.101 người, phân bố theo 40 đơn vị hành chính xã, phường từ ngày 01/7/2025. Trong đó, khu vực đô thị có 620.447 người với 168.725 hộ, khu vực nông thôn có 552.654 người với 148.882 hộ.
Tỉ lệ hộ gia đình chung toàn thành phố sử dụng nước sạch đạt Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia của Bộ Y tế (QCVN 01-1:2018/BYT) và Quy chuẩn kỹ thuật địa phương (QCĐP 01:2022/TT-H) đạt 97,4%. Tỉ lệ hộ gia đình nông thôn sử dụng nước sạch đạt Quy chuẩn từ công trình cấp nước quy mô hộ gia đình (giếng khoan, giếng đào, công trình tự chảy, lu bể chứa nước mưa,..) đạt tiêu chí cấp nước hợp vệ sinh 100%.
Cụ thể, có 309.387/317.607 hộ trên toàn thành phố sử dụng nước sạch, trong đó 167.060 hộ ở khu vực đô thị (đạt tỉ lệ 99,01%), và 142.327 hộ khu vực nông thôn (đạt tỉ lệ 95,60%). Chỉ còn chưa tới 1% hộ gia đình, khu vực đô thị và 4,4% hộ gia đình khu vực nông thôn sử dụng nước hợp vệ sinh từ các công trình nhỏ lẻ (giếng khoan, giếng đào, công trình tự chảy, lu bể chứa nước mưa,…), tập trung chủ yếu trên địa bàn xã, phường ở vùng cao, vùng sâu thuộc Nam Đông, A Lưới và Phú Lộc (cũ).
Bể chứa nước sạch Hói Mít, xã Chân Mây – Lăng Cô, thành phố Huế
Nếu xét theo tiêu chí hộ nghèo, có 81% hộ nghèo chung toàn thành phố đã được sử dụng nước sạch đạt Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia của Bộ Y tế (QCVN 01-1:2018/BYT) và Quy chuẩn kỹ thuật địa phương (QCĐP 01:2022/TT-H) từ các công trình cấp nước tập trung; 19% số hộ nghèo còn lại sử dụng nước hợp vệ sinh từ công trình cấp nước quy mô hộ gia đình (giếng khoan, giếng đào, công trình tự chảy, lu bể chứa nước mưa,…).
Hiện nay, trên địa bàn thành phố công tác cấp nước sinh hoạt cho người dân cả thành thị và nông thôn chủ yếu do Công ty Cổ phần Cấp nước Huế (HueWACO) thực hiện. Hệ thống nước sạch từ các nhà máy ở đô thị được mở rộng và liên kết hòa mạng với các nhà máy ở khu vực nông thôn, tạo ra mạng lưới cung cấp nước sạch cho toàn tỉnh đang được HueWACO quản lý, vận hành cấp nước sạch bao phủ hầu hết toàn tỉnh.
Đến năm 2025, HueWACO đang vận hành mạng lưới đường ống dài hơn 5.400 km, trải rộng từ đồng bằng tới miền núi, ven biển, bãi ngang với 30 nhà máy xử lý nước, trong đó có 7 nhà máy lớn, công suất từ 5.000 – 82.500m3/ngày đêm. Hệ thống nước sạch từ các nhà máy ở các khu vực đô thị được mở rộng liên kết hòa mạng với các nhà máy ở khu vực nông thôn, tạo ra mạng lưới cung cấp nước sạch cho thành phố, bao phủ địa bàn từ miền núi, trung du, đồng bằng và vùng cát ven biển. Phấn đấu trong giai đoạn 2026-2030 phủ kín 40/40 xã phường với 100% dân số toàn thành phố được cấp nước sạch theo Quy chuẩn của Bộ Y tế, đảm bảo hoàn thành sớm mục tiêu theo Quy hoạch tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) thời kỳ 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1745/QĐ-TTg ngày 30/12/2023, theo đó tỉ lệ dân số sử dụng nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt 100% vào năm 2030.
HueWACO bảo đảm cấp nước sạch cho người dân trong mưa lũ tháng 10 năm 2025
Mặc dù địa bàn thành phố rộng, địa hình phức tạp, chia cắt bởi núi non, đầm phá, sông suối,… các tuyến đường ống cấp nước trải dài, đi qua nhiều địa hình cao độ khác nhau, nhưng HueWACO đã nhiều nổ lực, áp dụng nhiều biện pháp khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại, thường xuyên duy trì áp lực nước từ các công trình cấp nước tập trung luôn đảm bảo từ 10-15m chiều cao cột nước áp lực bằng cách đầu tư hệ thống hơn 70 trạm tăng áp, bơm chuyền nhiều cấp. Với áp lực nước này, hầu hết mọi gia đình đều có thể sử dụng nước đấu nối trực tiếp từ hệ thống cấp nước bên ngoài mà không cần đến hệ thống bơm và bồn chứa trên mái nhà.
Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã lắp đặt các thiết bị giám sát chất lượng nước online (độ đục, pH, Clo dư) ở các công đoạn như nguồn – lắng – lọc – bể chứa và trên mạng lưới, với 92 thiết bị đo online tại các nhà máy và 22 thiết bị tại mạng để kịp thời theo dõi và xử lý, giảm mọi rủi ro về chất lượng xảy ra trong quá trình xử lý và cung cấp nước. Năm 2024, HueWACO đưa vào vận hành Nhà máy nước Vạn Niên, có công suất 120.000m3/ngày đêm (giai đoạn 1: 60.000m3/ngày đêm), là nhà máy nước sạch có quy mô lớn thành phố.
Trong giai đoạn 2025 – 2030, ngành nước thành phố Huế tiếp tục tập trung nâng công suất cấp nước đạt 350.000 m3/ngày đêm, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố.
Theo kế hoạch, HueWACO sẽ đầu tư đưa vào vận hành giai đoạn 2 của Nhà máy xử lý nước sạch Vạn Niên – công suất 120.000 m3/ngày đêm; nhà máy xử lý nước Lộc Thủy với công suất 55.000 m3/ngày đêm, giai đoạn 1 là 22.000 m3/ngày đêm, phục vụ khu kinh tế công nghiệp trọng điểm phía Nam của thành phố; nâng cấp Nhà máy nước Phong Thu lên công suất 24.000 m3/ngày đêm dự kiến hoàn thành năm 2026 phục vụ khu công nghiệp Phong Điền và các xã, phương phía Bắc thành phố./.
