Tác giả: TS Phan Thanh Hải
Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt lịch sử đối với Huế khi chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Cột mốc này không chỉ mở ra không gian phát triển mới về thể chế, nguồn lực và tầm nhìn, mà còn đặt Huế trước những yêu cầu cấp thiết của thời đại: phát triển nhanh nhưng phải bền vững; hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc; tăng trưởng kinh tế song hành với bảo tồn di sản và thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong bối cảnh đó, sự ra đời của cuốn sách Phát triển đô thị Huế: Xanh – Thông minh – Bền vững mang ý nghĩa thời sự và học thuật sâu sắc, góp phần cung cấp cơ sở lý luận, thực tiễn và các gợi mở chính sách cho con đường phát triển dài hạn của đô thị Huế.
Ấn phẩm do Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật thành phố chủ trì biên soạn, được hình thành từ kỷ yếu hội thảo khoa học cùng tên, do Nhà xuất bản Đại học Huế ấn hành cuối năm 2025. Sách dày 416 trang, khổ 19x27cm, đóng bìa cứng, quy tụ 30 bài viết của các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, phản ánh một cách toàn diện, đa chiều những vấn đề cốt lõi trong tiến trình xây dựng Huế trở thành đô thị xanh, thông minh và bền vững.
Một trong những giá trị nổi bật của cuốn sách là cách tiếp cận Huế như một “đô thị di sản đặc biệt”, nơi di sản văn hóa không chỉ là ký ức của quá khứ mà là nguồn lực chiến lược cho tương lai. Trải qua hơn 700 năm lịch sử, từ thủ phủ xứ Đàng Trong đến kinh đô triều Nguyễn, Huế đã tích tụ và kết tinh những giá trị văn hóa đỉnh cao của dân tộc. Đây là địa phương duy nhất ở Việt Nam còn bảo tồn tương đối nguyên vẹn tổng thể kiến trúc cung đình, đồng thời sở hữu hệ thống di sản vật thể và phi vật thể đồ sộ với 8 di sản được UNESCO ghi danh. Các bài viết trong sách đều thống nhất quan điểm: di sản không đứng bên lề phát triển, mà chính là nền tảng để Huế định hình mô hình tăng trưởng khác biệt, dựa trên kinh tế di sản, du lịch bền vững và công nghiệp văn hóa.
Ấn phẩm Phát triển đô thị Huế: Xanh – Thông minh – Bền vững
Từ nền tảng đó, cuốn sách đặt Huế vào bối cảnh rộng lớn hơn của những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, cạn kiệt tài nguyên, áp lực đô thị hóa và chuyển đổi mô hình phát triển. Huế, với đặc thù là đô thị thấp trũng, hệ sinh thái đầm phá – sông ngòi phong phú, vừa giàu tiềm năng vừa dễ tổn thương, được xem là “phòng thí nghiệm sống” cho các giải pháp thích ứng và phát triển xanh. Nhiều bài viết đã phân tích sâu vai trò của hệ sinh thái tự nhiên – từ Vườn Quốc gia Bạch Mã, đầm phá Tam Giang – Cầu Hai đến hệ thống cây xanh đô thị và sông Hương – như những “hạ tầng xanh” không thể thay thế trong chiến lược phát triển bền vững của thành phố.
Một mạch nội dung quan trọng khác xuyên suốt ấn phẩm là vai trò của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản trị và phát triển đô thị. Các tác giả đã phân tích những kết quả nổi bật mà Huế đạt được trong hơn 6 năm qua, từ việc xây dựng chính quyền số, kinh tế số đến đô thị thông minh. Những mô hình như ứng dụng Hue-S, hệ thống giám sát đô thị ứng dụng trí tuệ nhân tạo, hay việc triển khai 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình được nhìn nhận không chỉ là thành tựu công nghệ, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị, lấy người dân làm trung tâm. Tuy nhiên, các bài viết cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức lớn về nguồn lực tài chính, hạ tầng dữ liệu và nhân lực chất lượng cao, từ đó gợi mở nhu cầu mở rộng các mô hình hợp tác công – tư (PPP) như một giải pháp chiến lược.
Đáng chú ý, cuốn sách không dừng lại ở việc mô tả thực trạng hay đề xuất các giải pháp kỹ thuật, mà còn đi sâu phân tích mô hình phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn gắn với lợi thế riêng của Huế. Từ du lịch xanh, du lịch cộng đồng, du lịch không phát thải, đến nông nghiệp hữu cơ và công nghiệp văn hóa, các tác giả đã phác họa một bức tranh phát triển trong đó tăng trưởng kinh tế gắn chặt với bảo vệ môi trường, nâng cao chất lượng sống và gìn giữ bản sắc văn hóa. Việc tích hợp các tiêu chuẩn ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) trong đào tạo nguồn nhân lực, đặc biệt là lĩnh vực du lịch, được xem là hướng đi mới, phù hợp với xu thế quốc tế và yêu cầu hội nhập.
Giá trị học thuật của ấn phẩm còn được thể hiện qua sự tham gia của nhiều học giả quốc tế uy tín đến từ Nhật Bản, Hàn Quốc cùng các nhà khoa học hàng đầu trong nước. Những góc nhìn so sánh, kinh nghiệm quốc tế được đặt trong đối thoại với bối cảnh Huế, giúp các kiến nghị trong sách không mang tính sao chép, mà được “nội địa hóa” trên nền tảng đặc thù lịch sử, văn hóa và sinh thái của địa phương.
Ban Biên tập trao tặng sách đến lãnh đạo Thành ủy Huế
Có thể nói, Phát triển đô thị Huế: Xanh – Thông minh – Bền vững không chỉ là một cuốn sách khoa học thuần túy, mà còn là một công trình mang tính định hướng, góp phần làm rõ con đường phát triển của Huế trong giai đoạn mới. Với cách tiếp cận liên ngành, kết hợp hài hòa giữa lý luận và thực tiễn, giữa tầm nhìn quốc tế và bối cảnh địa phương, ấn phẩm này là tài liệu tham khảo có giá trị cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên và những ai quan tâm đến tương lai của đô thị Huế nói riêng và các đô thị di sản ở Việt Nam nói chung.
Trong dòng chảy phát triển đầy biến động của thế kỷ XXI, cuốn sách như một lời khẳng định: Huế hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu của một đô thị di sản phát triển bền vững – nơi quá khứ được trân trọng, hiện tại được quản trị hiệu quả và tương lai được kiến tạo bằng tri thức, công nghệ và khát vọng xanh.
