Tác giả: Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Xã hội
Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Xã hội (CSRD) phối hợp cùng các giảng viên đến từ Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế) triển khai khóa đào tạo tập huấn viên (Training of Trainers – TOT) với chủ đề “Thích ứng dựa vào hệ sinh thái (EbA), giải pháp dựa vào tự nhiên (NbS) – Bảo tồn các hệ sinh thái trong đó nhấn mạnh hệ sinh thái đất ngập nước và rừng ngập mặn”. Hoạt động thuộc khuôn khổ dự án “Gốc rễ bền chặt, Phụ nữ quật cường – Tăng cường năng lực cho phụ nữ trong thích ứng dựa vào hệ sinh thái (EbA) nhằm phát triển kinh tế bền vững lưu vực sông Hương” do Phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam tài trợ (2025-2028).
Trong khuôn khổ dự án, CSRD phối kết hợp với 14 xã/phường ở thành phố Huế thành lập 20 nhóm cộng đồng, mỗi nhóm gồm 15 người; khóa TOT được tổ chức từ ngày 5-7/12/2026 với sự tham gia của các thành viên nòng cốt thuộc các nhóm này.
Khóa học cung cấp kiến thức nền tảng về hệ sinh thái và đa dạng sinh học, làm cơ sở xây dựng và điều chỉnh các mô hình sinh kế thích ứng với biến đổi khí hậu. Trên cơ sở hệ thống hóa kinh nghiệm và tri thức bản địa trong nông lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn, học viên có thể vận dụng các giải pháp dựa vào tự nhiên một cách hiệu quả, bền vững hơn. Các nội dung cũng tập trung vào các hệ sinh thái đang dễ bị tổn thương ở vùng ven biển thành phố Huế đặc biệt là đất ngập nước và rừng ngập mặn.
Kết hợp phần học lý thuyết, các học viên được tham quan thực tế tại các điểm sinh thái đặc trưng, quan sát các mô hình kinh tế sinh thái và hoạt động bảo tồn đất ngập nước, rừng ngập mặn tại cửa sông Ô Lâu và Rú Chá, qua đó có được bài học và tích lũy thêm thông tin cho việc thực hành giải pháp dựa vào tự nhiên sau này.
Tham quan, học tập tại khu vực vùng đất ngập nước cửa sông Ô Lâu: Hệ sinh thái đất ngập nước khu vực Đập Cửa Lát.
Trong quá trình tiếp cận EbA và NbS, học viên gặp lúng túng do sự trùng lặp về mặt ý nghĩa; tuy nhiên, thông qua việc phân tích vận hành hệ sinh thái, học viên đã nhận diện rõ hơn những hoạt động chưa phù hợp, các dấu hiệu ô nhiễm và những hạn chế trong việc phục hồi hệ sinh thái. Đặc biệt, học viên nhận thức được tầm quan trọng của việc lồng ghép các giải pháp sinh thái vào đời sống hằng ngày, từ sinh hoạt, sản xuất đến sự phối hợp giữa cộng đồng và cơ quan quản lý. Từ đó, nhiều sáng kiến hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và tận dụng các quá trình sinh thái tự nhiên đã được hình thành, không chỉ ở các mô hình mới mà còn trong việc cải tiến, điều chỉnh các mô hình hiện có theo hướng bền vững.
Thông qua khóa học, các học viên đã nâng cao hiểu biết về hệ sinh thái đất ngập nước ven biển và rừng ngập mặn; những kiến thức này sẽ tiếp tục được lan tỏa thông qua các hoạt động tập huấn TOT tại địa phương. Sự kết hợp giữa tri thức bản địa và kiến thức sinh thái được kỳ vọng sẽ hình thành các sáng kiến thiết thực, đóng góp cho phát triển bền vững địa phương trước tác động của biến đổi khí hậu.
Trong khuôn khổ dự án, các hoạt động nâng cao năng lực cộng đồng sẽ được triển khai xuyên suốt thông qua tập huấn TOT/TOTs, tham quan, học tập, giao lưu, trao đổi. Các cuộc thi trong khuôn khổ dự án sẽ giúp cộng đồng vận dụng kiến thức được học, sáng tạo những hình thức truyền thông, mô hình sinh kế bền vững và được cấp vốn để thực hiện.
