Tác giả: TS. Đặng Thanh Phú
Trong thời gian gần đây, Đảng và Nhà nước liên tiếp ban hành những nghị quyết quan trọng, tạo đột phá và tháo gỡ những nút thắt về thể chế để phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Đại hội XIV của Đảng lần này tiếp tục tạo ra nhiều cơ hội để bứt phá các nghị quyết, trong đó có nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Từ Nghị quyết 57 của Bộ chính trị
Tháng 12.2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Với nghị quyết này, Đảng và Nhà nước xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang là yếu tố quyết định phát triển của các quốc gia, trong đó có Việt Nam, và là điều kiện tiên quyết, thời cơ tốt nhất để nước ta phát triển giàu mạnh, hùng cường trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Nghị quyết 57 còn nêu rõ đất nước ta đang đứng trước yêu cầu cần có chủ trương, quyết sách mạnh mẽ, mang tính chiến lược và cách mạng để tạo xung lực mới, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, để đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới – kỷ nguyên giàu mạnh, hùng cường, thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và đến năm 2045, trở thành nước phát triển, thu nhập cao.
Từ yêu cầu trên, nghị quyết của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 3 nước dẫn đầu Đông Nam Á, nhóm 50 nước đứng đầu thế giới về năng lực cạnh tranh số và chỉ số phát triển Chính phủ điện tử, nhóm 3 nước dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển trí tuệ nhân tạo, trung tâm phát triển một số ngành, lĩnh vực công nghiệp công nghệ số mà Việt Nam có lợi thế (tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến).
Và đến năm 2045, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phát triển vững chắc, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Việt Nam có quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 50% GDP, là một trong các trung tâm công nghiệp công nghệ số của khu vực và thế giới, thuộc nhóm 30 nước dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tỉ lệ doanh nghiệp công nghệ số tương đương các nước phát triển, tối thiểu có 10 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến. Thu hút thêm ít nhất 5 tổ chức, doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới đặt trụ sở, đầu tư nghiên cứu, sản xuất tại Việt Nam.
Luồng khí mới từ Đại hội XIV của Đảng
Trong bài phát biểu tại phiên khai mạc đại hội, Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Tiểu ban Văn kiện trình bày Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng nêu rõ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự kiện chính trị đặc biệt trọng đại của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, là dấu mốc mở ra chặng đường phát triển mới của đất nước trong bối cảnh, cục diện và mục tiêu mới, là Đại hội của ý chí tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, của khát vọng vươn lên, của niềm tin son sắt vào con đường mà Đảng, Bác Hồ và Nhân dân ta đã lực chọn.
Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày báo cáo của BCH Trung ương Đảng khóa XIII về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng. Ảnh: TTXVN
Báo cáo của Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định mục tiêu phát triển của đất nước giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn 2045 là giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; phát triển nhanh và bền vững đất nước; cải thiện và nâng cao toàn diện đời sống nhân dân; tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin, tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc; thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, là một nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Mục tiêu còn thể hiện quyết tâm phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân cho giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD/năm.
Để đạt được các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn tới, Đảng cũng đã đề ra 5 quan điểm chỉ đạo lớn, trong đó có quan điểm về khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển.
Đồng thời, cần hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển nhanh, bền vững; tháo gỡ điểm nghẽn, nút thắt; khơi thông, giải phóng sức sản xuất và mọi nguồn lực. Xác lập mô hình tăng trưởng mới; thực hiện đồng bộ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; thu hút, trọng dụng nhân tài, phát triển lực lượng sản xuất mới.
Tạo đà phát triển đất nước
Để hiện thực hóa “giấc mơ” đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được xem là sự quan tâm lớn lao của Đảng và Nhà nước để tháo gỡ nút thắt thể chế để tạo ra nguồn lực phát triển đất nước bằng đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Điều này đã mang lại niềm tin rất lớn của các nhà khoa học ở trong và ngoài nước vào các chính sách đúng đắn của Đảng, từ đó tạo động lực giúp các nhà khoa học tự hối thúc nỗ lực để cống hiến tài và lực vào công cuộc phát triển kinh tế – xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.
Còn với Đại hội XIV của Đảng lần này, “khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia” tiếp tục được Đảng xác định trở thành một trong tám nội dung cốt lõi, xuyên suốt cần tập trung để triển khai các quyết sách chiến lược mà Đảng đã đề ra trong Đại hội XIV của Đảng.
Nội dung này nêu rõ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực then chốt của tăng trưởng; là nền tảng nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh; là công cụ nâng cao hiệu quả quản trị, năng lực tự chủ quốc gia, bảo đảm quốc phòng, an ninh; là phương thức để tạo ra các mô hình kinh doanh mới, việc làm mới, giá trị gia tăng mới.
Thêm nữa, nội dung còn khẳng định cần tập trung phát triển công nghệ chiến lược, thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia toàn diện, trước hết là hoàn thiện hạ tầng số, dữ liệu số; xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số; bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu; đẩy mạnh ứng dụng, phổ cập kỹ năng số; thu hẹp khoảng cách số; tạo môi trường thử nghiệm, khuyến khích đổi mới, bảo vệ sáng tạo. Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo gắn với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học; đưa khoa học công nghệ vào từng ngành, từng lĩnh vực, từng địa phương, từng doanh nghiệp.
Có thể thấy, từ Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (tháng 1/2026) cho thấy Đảng, Nhà nước ta hết sức coi trọng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số để đạt được các quyết sách chiến lược lớn của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn mới.
Và muốn đột phá về công nghệ, như Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định phải bắt đầu từ con người và cơ chế, không thể chủ quan, duy ý chí, phải có cơ chế trọng dụng nhân tài; có cơ chế đánh giá dựa trên sản phẩm, cơ chế tài chính linh hoạt, cơ chế hợp tác công tư, cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học gắn với yêu cầu phát triển.
Khoa học, công nghệ phải đi vào đời sống, phục vụ người dân, nâng cao năng suất lao động, giảm chi phí xã hội, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, từ đó giúp đất nước vững bước tiến vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.
