TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN TÍCH HỢP GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG THEO ĐỊNH HƯỚNG GIÁO DỤC VÌ SỰ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Trạng thái đề tài:

Lĩnh vực: Giáo dục và đào tạo

Hoạt động: Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật

Năm: 2025

Ngày nộp đề tài: 14/03/2025

Thông tin nhóm tác giả

Tên tác giả / nhóm tác giả: TS. Lê Thị Cẩm Tú

Đơn vị công tác của chủ nhiệm: Khoa Vật lý - Trường Đại học Sư phạm - Đại học Huế

Địa chỉ cơ quan của chủ nhiệm: 34 Lê Lợi - Thành phố Huế

Tính mới của giải pháp

Vấn đề chúng tôi tập trung nghiên cứu đó là tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT theo định hướng Giáo dục vì sự phát triển bền vững. Có thể thấy rằng, đây là một vấn đề có tính mới, tính sáng tạo cao. Bởi giáo dục môi trường được xem là nhiệm vụ vô cùng quan trọng của giáo dục ở nước ta và các nước trên thế giới. Bởi lẽ, đó là việc làm để bảo tồn và phát triển thiên nhiên và là những cái nôi của nhân loại. Giáo dục môi trường trong nhà trường lại càng có ý nghĩa quan trọng, là một những biện pháp hàng đầu để bảo vệ môi trường có hiệu quả. Giáo dục môi trường sẽ giúp con người có nhận thức đúng đắn về môi trường về việc khai thác sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và ý thức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường. Nhà trường là nơi đào tạo thế hệ trẻ những người chủ tương lai của đất nước những người sẽ làm nhiệm vụ tuyên truyền giáo dục, sau này nếu họ có đầy đủ nhận thức về môi trường thì từ khi đang học trên ghế nhà trường cho đến khi ra đời, dù họ làm việc gì, ở bất cứ nơi đâu, bất cứ cương vị nào, hoạt động nào cũng có thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường một cách có hiệu quả. Bộ Giáo dục và Đào tạo nước ta cũng đã chỉ đạo các cơ sở giáo dục trong cả nước tổ chức triển khai các nhiệm vụ về giáo dục bảo vệ môi trường và thực hiện các hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường trong nhà trường. Xác định nhiệm vụ trọng tâm cho giáo dục phổ thông là trang bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường bằng các hình thức phù hợp cho các môn học, tích hợp vào các môn học và thông qua các hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp, xây dựng mô hình nhà trường xanh – sạch – đẹp phù hợp với điều kiện của nhà trường, trong thời gian qua, nhiều nội dung giáo dục bảo vệ môi trường đã được thực hiện và đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, công tác giáo dục bảo vệ môi trường còn chưa thật sự làm cho học sinh hiểu biết sâu sắc, đầy đủ, cũng như chưa thật sự có kiến thức về môi trường để tự giác thực hiện. Với đề tài nghiên cứu này, chúng tôi mong muốn việc tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường trong các môn học là thật sự cần thiết, cần được thực hiện thường xuyênnhằm nâng cao hiểu biết của người học và ý thức tự giác BVMT. Dạy học tích hợp bảo vệ môi trường là quan điểm dạy học nhằm thiết lập mối liên hệ giữa các khái niệm đã học trong cùng một môn học hoặc giữa các môn học khác nhau,vừa tiết kiệm thời gian, vừa có thể phát triển kĩ năng, năng lực chung, năng lực đặc thù các môn học cho HS, thông qua việc giải quyết các tình huống phức hợp. Giáo dục bảo vệ môi trường cho HS bằng những biện pháp giáo dục, hành động cụ thể để nâng cao ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ môi trường. Việc giáo dục này cần phải diễn ra thường xuyên từ trong bài học đến các hành động dù là nhỏ nhất ngoài cuộc sống sẽ hình thành lên nhân cách, ý thức, trách nhiệm trong bảo vệ môi trường của các em, qua đó có thể có sức lan tỏa trong cộng đồng, xã hội. Thực hiện tích hợp giáo dục môi trường trong quá trình dạy học làm cho các quá trình học tập không bị cô lập với cuộc sống hàng ngày, các kiến thức bảo vệ môi trường gắn liền với kinh nghiệm sống của HS và được liên hệ với các tình huống cụ thể, có ý nghĩa đối với HS. Khi đó HS được dạy sử dụng kiến thức trong những tình huống cụ thể và việc giảng dạy các kiến thức không chỉ là lí thuyết mà còn phục vụ thiết thực cho cuộc sống con người, để làm người lao động,công dân tốt…Mặt khác, các kiến thức đó sẽ không lạc hậu do thường xuyên cập nhật với cuộc sống. Môn Vật lý là môn khoa học thực nghiệm, các kiến thức Vật lý gắn liền với thực tiễn, HS cần hiểu được bản chất của sự vật, hiện tượng và sự gắn kết giữa kiến thức sách vở với thực tiễn đời sống. Vì vậy, cần thiết phải tăng cường tổ chức các hoạt động trong dạy học nói chung và môn Vật lý nói riêng nhằm giúp HS phát huy tính sáng tạo, khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn. Từ việc nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của việc tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT, chúng tôi nhận thấy, tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua tổ chức dạy học dự án trong môn Vật lý cũng là một trong những biện pháp hữu hiệu để thực hiện mục tiêu bảo vệ môi trường và phát triển bền vững đất nước. Thông qua tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường, từng HS được trang bị kiến thức về môi trường, ý thức bảo vệ môi trường, năng lực phát hiện và xử lí các vấn đề môi trường, làm cho HS hiểu rõ sự cần thiết phải bảo vệ môi trường mà quan trọng là hình thành thói quen, hành vi ứng xử văn minh, lịch sự với môi trường. Đồng thời góp phần hình thành nhân cách người lao động mới, người chủ tương lai của đất nước - người lao động, người chủ có thái độ thân thiện với môi trường, phát triển kinh tế hài hòa với việc bảo vệ môi trường, bảo đảm nhu cầu của hôm nay mà không phương hại đến các thế hệ mai sau. Nếu đội ngũ này có sự chuyển biến về nhận thức, tư tưởng và hành vi, tất yếu sẽ có thay đổi lớn trong công tác bảo vệ môi trường. Trên cơ sở lý luận về dạy học dự án, dạy học tích hợp giáo dục BVMT, chúng tôi đã đề xuất quy trình tổ chức DHDA tích hợp nội dung giáo dục BVMT; kết hợp với việc nghiên cứu các nội dung chương “Hạt nhân nguyên tử” trong chương trình Vật lý 12, chúng tôi đã xây dựng được 2 dự án học tập tích hợp giáo dục BVMT trong chương này gồm: Dự án 1: “Tìm hiểu ảnh hưởng của phóng xạ đến đời sống con người và môi trường”; Dự án 2: “Tìm hiểu quy trình sản xuất và sử dụng điện hạt nhân an toàn”. Đây có thể xem như là nguồn tài liệu tham khảo cho giáo viên ở các trường THPT nói chung và GV Vật lý nói riêng trong việc tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT. Từ đó góp phần, nâng cao hiệu quả dạy học nói chung, dạy học Vật lý nói riêng, góp phần đạt mục tiêu chung trong công cuộc đổi mới giáo dục của nước nhà, hướng đến đạt các mục tiêu của giáo dục vì sự phát triển bền vững.

Tính sáng tạo

Với hệ thống cơ sở lý luận mà nhóm tác giả đã nghiên cứu có thể được đưa vào áp dụng cho các trường phổ thông nói chung trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên huế, đồng thời cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho các trường phổ thông trên khắp cả nước trong việc tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT theo định hướng giáo dục vì sự phát triển bền vững. Bên cạnh đó, với việc thiết kế 2 tiến trình dạy học trong chương “Vật lý hạt nhân” Vật lý lơp 12, GV cũng có thể tham khảo và dựa vào quy trình chung đã đề xuất để thiết kế các tiến trình dạy học ở trường của mình. Chúng tôi hy vọng rằng đây là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho GV Vật lý trong việc tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT theo định hướng giáo dục vì sự phát triển bền vững, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả dạy học Vật lý ở trường phổ thông, nâng cao nhận thức cho HS trong công tác BVMT, góp phần thành công trong việc thực hiện đổi mới giáo dục theo quan điểm của Đảng và Nhà nước, hướng đến đạt mục tiêu Giáo dục vì sự phát triển bền vững

Hiệu quả kinh tế xã hội

Kết quả nghiên cứu của nhóm tác giả bước đầu không những đem lại những đóng góp giải pháp trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo mang tính sáng tạo và hiệu quả kinh tế - kỹ thuật - xã hội mà còn có tính khoa học và ứng dụng cao trong đổi mới giáo dục, đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đổi mới toàn diện giáo dục đặt ra hiện nay, giải quyết được một trong các mục tiêu hướng đến của giáo dục vì sự phát triển bền vững đồng thời góp phần nâng cao chất lượng và hiệu qủa dạy học nói chung và dạy học Vật lý nói riêng ở trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Qua nghiên cứu của mình, trong phạm vi của đề tài dự thi lần này, chúng tôi có thể bước đầu khẳng định một cách có cơ sở rằng: Mỗi GV cần nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục môi trường cho HS trong học tập, từ đó nghiên cứu và đề xuất các biện pháp giảng dạy để ngày càng phát huy được tính tích cực, tự lực của HS. Ngoài ra GV luôn phải có ý thức nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ, tăng cường sử dụng các phương tiện hiện đại trong việc thiết kế các bài giảng điện tử theo hướng tích cực hoá hoạt động nhận thức của HS. Việc tổ chức dạy học dự án tích hợp giáo dục BVMT theo định hướng giáo dục vì sự phát triển bền vững ở các trường THPT sẽ đem lại hiệu quả cao nếu như đội ngũ quản lý, GV, HS phối hợp một cách đồng bộ, vận dụng tối đa các mối quan hệ giữa nhà trường - gia đình - xã hội, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất sẵn có theo như hệ thống các giải pháp mà chúng tôi đã đề ra và đã được kiểm chứng thông qua thực nghiệm sư phạm ở một số trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Qua đó cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy học nói chung và dạy học Vật lý nói riêng ở trường THPT, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác giáo dục BVMT cho HS trên phạm vi cả nước nói chung và địa bản tỉnh Thừa Thiên Huế nói riêng.
Facebook
Twitter
LinkedIn
Email